เคยไหม? เวลาเครียดๆ แล้วใจสั่น หายใจไม่ทั่วท้อง นั่นแหละสัญญาณเตือนว่าความเครียดกำลังเล่นงานร่างกายเราแล้ว โดยเฉพาะหัวใจและหลอดเลือดที่ต้องทำงานหนักขึ้นเมื่อเราเผชิญกับความเครียด มาดูกันว่าความเครียดส่งผลเสียต่อระบบไหลเวียนเลือดของเรายังไงบ้าง

ความเครียดคืออะไร ทำไมถึงส่งผลต่อร่างกาย?

ความเครียดคือภาวะที่ร่างกายและจิตใจตอบสนองต่อสิ่งเร้าที่เข้ามากระทบ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิตประจำวัน หรือเรื่องใหญ่ๆ ที่ส่งผลต่อความรู้สึกของเรา ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมา เช่น อะดรีนาลีนและคอร์ติซอล เพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับสถานการณ์นั้นๆ

ฮอร์โมนเหล่านี้ทำให้หัวใจเต้นเร็วขึ้น ความดันโลหิตสูงขึ้น และหายใจถี่ขึ้น ซึ่งเป็นกลไกปกติของร่างกายที่ช่วยให้เรามีพลังงานและสมาธิในการเผชิญหน้ากับปัญหา แต่ถ้าความเครียดเกิดขึ้นบ่อยๆ หรือเรื้อรัง จะส่งผลเสียต่อสุขภาพโดยรวม โดยเฉพาะหัวใจและหลอดเลือด

ลองนึกภาพว่าร่างกายต้องอยู่ในภาวะตื่นตัวตลอดเวลา เหมือนเครื่องยนต์ที่ทำงานหนักเกินไป ทำให้เกิดการสึกหรอและเสื่อมสภาพได้เร็วกว่าปกติ

ความเครียดสะสม VS ความเครียดฉับพลัน

• ความเครียดสะสม: เกิดจากความเครียดเล็กๆ น้อยๆ ที่เกิดขึ้นซ้ำๆ เป็นเวลานาน เช่น ความกดดันในการเรียน การทำงาน หรือปัญหาในครอบครัว
• ความเครียดฉับพลัน: เกิดจากเหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจอย่างรุนแรง เช่น การสูญเสียคนที่รัก อุบัติเหตุ หรือภัยพิบัติ

หัวใจเต้นผิดจังหวะและความดันโลหิตสูง: ผลกระทบระยะสั้นจากความเครียด

เมื่อเราเครียด ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนอะดรีนาลีน ซึ่งกระตุ้นให้หัวใจเต้นเร็วและแรงขึ้น เพื่อสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกายมากขึ้น นอกจากนี้ ฮอร์โมนคอร์ติซอลยังทำให้หลอดเลือดตีบตัว ทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้น

อาการเหล่านี้เป็นผลกระทบระยะสั้นที่ร่างกายตอบสนองต่อความเครียด แต่ถ้าความเครียดเกิดขึ้นบ่อยๆ จะทำให้หัวใจและหลอดเลือดทำงานหนักเกินไป และอาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพที่ร้ายแรงกว่าเดิมได้

บางคนอาจมีอาการใจสั่น รู้สึกเหมือนหัวใจจะหลุดออกมาจากอก หรือหายใจไม่ทั่วท้อง ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนว่าร่างกายกำลังรับมือกับความเครียดไม่ไหวแล้ว

ความดันโลหิตสูงชั่วคราวอันตรายไหม?

ความดันโลหิตสูงชั่วคราวจากความเครียดอาจไม่เป็นอันตรายหากเกิดขึ้นนานๆ ครั้ง แต่ถ้าเกิดขึ้นบ่อยๆ จะทำให้หลอดเลือดเสื่อมสภาพและแข็งตัวได้ ทำให้หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกาย

ความเครียดเรื้อรัง: ตัวการร้ายทำลายหลอดเลือดและหัวใจ

ความเครียดเรื้อรังคือความเครียดที่เกิดขึ้นซ้ำๆ เป็นเวลานาน โดยที่ร่างกายไม่สามารถปรับตัวหรือฟื้นตัวได้ทัน ซึ่งส่งผลเสียต่อสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดในระยะยาว

เมื่อร่างกายอยู่ในภาวะเครียดเรื้อรัง จะมีการหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอลออกมาในปริมาณมาก ซึ่งทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น และกระตุ้นให้ร่างกายสร้างไขมันมากขึ้น ไขมันเหล่านี้จะไปสะสมตามผนังหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดตีบแคบลง และเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด

นอกจากนี้ ความเครียดเรื้อรังยังส่งผลต่อการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน ทำให้ร่างกายอ่อนแอและเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้ง่ายขึ้น

ผลกระทบระยะยาวของความเครียดเรื้อรังต่อหัวใจ

• หลอดเลือดแข็งตัว: ความเครียดทำให้หลอดเลือดเสื่อมสภาพและแข็งตัว ทำให้เลือดไหลเวียนได้ไม่สะดวก
• โรคหัวใจ: ความเครียดเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจ เช่น กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หัวใจวาย
• ภาวะหัวใจล้มเหลว: ความเครียดทำให้หัวใจทำงานหนักเกินไป จนไม่สามารถสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกายได้อย่างมีประสิทธิภาพ

พฤติกรรมเสี่ยงที่มาพร้อมความเครียด: สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ และกินไม่หยุด

หลายคนเมื่อเครียดมักจะหันไปพึ่งพฤติกรรมที่ไม่ดีต่อสุขภาพ เช่น สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ หรือกินอาหารที่มีไขมันและน้ำตาลสูง ซึ่งพฤติกรรมเหล่านี้ยิ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด

บุหรี่มีสารนิโคตินที่ทำให้หลอดเลือดตีบตัวและความดันโลหิตสูงขึ้น แอลกอฮอล์ทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะและเพิ่มระดับไขมันในเลือด ส่วนอาหารที่มีไขมันและน้ำตาลสูงจะทำให้เกิดภาวะอ้วนและเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคเบาหวาน ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคหัวใจและหลอดเลือด

ดังนั้น การจัดการความเครียดอย่างถูกวิธีจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อลดความเสี่ยงต่อการเกิดพฤติกรรมเสี่ยงที่ทำลายสุขภาพหัวใจ

ทำไมคนถึงชอบทำพฤติกรรมเสี่ยงเวลาเครียด?

พฤติกรรมเสี่ยงเหล่านี้มักให้ความรู้สึกผ่อนคลายในระยะสั้น แต่ในระยะยาวกลับส่งผลเสียต่อสุขภาพมากกว่าเดิม เหมือนเป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุมากกว่าแก้ที่ต้นเหตุ

เช็คลิสต์! อาการที่บ่งบอกว่าความเครียดกำลังทำร้ายหัวใจ

ลองสังเกตตัวเองดูว่ามีอาการเหล่านี้บ้างไหม ถ้ามีหลายข้อ อาจเป็นสัญญาณเตือนว่าความเครียดกำลังส่งผลเสียต่อหัวใจและหลอดเลือด

• ใจสั่น หัวใจเต้นเร็วหรือผิดจังหวะ
• ความดันโลหิตสูง
• เจ็บหน้าอก หรือแน่นหน้าอก
• หายใจถี่ หรือหายใจลำบาก
• เวียนหัว หน้ามืด
• เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย
• นอนไม่หลับ หรือหลับไม่สนิท

ถ้ามีอาการเหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและรับการรักษาที่เหมาะสม

เมื่อไหร่ที่ควรไปหาหมอ?

ถ้าอาการที่เป็นอยู่รบกวนชีวิตประจำวัน หรือมีอาการเจ็บหน้าอกอย่างรุนแรง ควรรีบไปพบแพทย์ทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะหัวใจขาดเลือด

จัดการความเครียดด้วยวิธีง่ายๆ เพื่อหัวใจแข็งแรง

การจัดการความเครียดอย่างถูกวิธีเป็นสิ่งสำคัญในการดูแลสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด มีหลายวิธีที่สามารถนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้

ออกกำลังกาย: การออกกำลังกายช่วยลดฮอร์โมนความเครียดและกระตุ้นการหลั่งสารเอ็นโดรฟิน ซึ่งเป็นสารแห่งความสุข ทำให้รู้สึกผ่อนคลายและสดชื่นขึ้น

พักผ่อนให้เพียงพอ: การนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอช่วยให้ร่างกายได้ฟื้นตัวและซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ ลดความเครียดและเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานของร่างกาย

ฝึกสมาธิ: การฝึกสมาธิช่วยให้จิตใจสงบและผ่อนคลาย ลดความวิตกกังวลและความเครียด

หากิจกรรมที่ชอบทำ: การทำกิจกรรมที่ชอบช่วยให้รู้สึกสนุกและเพลิดเพลิน ลดความเครียดและเพิ่มความสุขในชีวิต

เทคนิคการหายใจคลายเครียด

1. นั่งหรือนอนในท่าที่สบาย
2. หายใจเข้าลึกๆ ทางจมูก นับ 1-4
3. กลั้นหายใจไว้ นับ 1-4
4. หายใจออกช้าๆ ทางปาก นับ 1-6
5. ทำซ้ำ 5-10 ครั้ง

เปลี่ยนแปลงไลฟ์สไตล์เพื่อลดความเสี่ยงโรคหัวใจจากความเครียด

นอกจากการจัดการความเครียดแล้ว การปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์ก็เป็นสิ่งสำคัญในการลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด

กินอาหารที่มีประโยชน์: เลือกกินอาหารที่มีไขมันต่ำ น้ำตาลน้อย และมีใยอาหารสูง เช่น ผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี

งดสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์: บุหรี่และแอลกอฮอล์เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคหัวใจและหลอดเลือด การงดสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์จะช่วยลดความเสี่ยงได้อย่างมาก

ควบคุมน้ำหนัก: ภาวะอ้วนเป็นปัจจัยเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือด การควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ปกติจะช่วยลดความเสี่ยงได้

จำไว้ว่าการดูแลสุขภาพหัวใจเป็นเรื่องระยะยาว ต้องอาศัยความสม่ำเสมอและความตั้งใจจริง

ความเครียดเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงได้ยากในชีวิตประจำวัน แต่เราสามารถเรียนรู้วิธีจัดการกับมันได้อย่างเหมาะสม เพื่อไม่ให้ส่งผลเสียต่อสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด อย่าลืมดูแลตัวเองทั้งร่างกายและจิตใจนะ ถ้าไม่ไหวจริงๆ ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญที่ Lovecare Station ได้เสมอนะ!