ทุกคนเคยรู้สึก “ไม่โอเค” กันทั้งนั้นแหละเนอะ บางทีก็ใจสั่นๆ หวิวๆ แต่ก็บอกไม่ถูกว่ามันคืออะไรกันแน่? อาการแบบนี้อาจจะเป็นได้ทั้งความวิตกกังวล (Anxiety) หรือความกลัว (Fear) ซึ่งถึงแม้จะคล้ายกัน แต่ก็มีรายละเอียดที่แตกต่างกันอยู่พอสมควรเลยนะ การทำความเข้าใจความต่างนี้จะช่วยให้เรารับมือกับความรู้สึกของตัวเองได้ตรงจุดมากขึ้นเยอะเลยล่ะ มาดูกัน!

ความกลัว (Fear) คืออะไร?

ความกลัวเป็นอารมณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อเราเผชิญหน้ากับภัยคุกคามที่เฉพาะเจาะจง และเป็นปัจจุบัน เช่น กลัวงู กลัวความสูง หรือกลัวการสอบตก ความกลัวมักจะมาพร้อมกับการตอบสนองทางร่างกายที่ชัดเจน เช่น หัวใจเต้นเร็ว หายใจถี่ เหงื่อออก และอยากจะหนีออกจากสถานการณ์นั้น

ความกลัวเป็นกลไกการป้องกันตัวเองตามธรรมชาติของมนุษย์ที่ช่วยให้เราเอาตัวรอดจากอันตรายได้ ลองคิดดูว่าถ้าเราไม่กลัวอะไรเลย เราอาจจะเดินเข้าไปในสถานการณ์เสี่ยงๆ โดยไม่รู้ตัวก็ได้นะ

แต่ถึงอย่างนั้น ความกลัวก็อาจจะกลายเป็นปัญหาได้เหมือนกัน ถ้ามันมากเกินไปหรือไม่สมเหตุสมผล เช่น กลัวการเข้าสังคมโดยไม่มีเหตุผล หรือกลัวการพูดในที่สาธารณะจนไม่กล้าทำอะไรเลย

อาการของความกลัว

• หัวใจเต้นเร็วและแรง
• หายใจถี่หรือหายใจตื้น
• เหงื่อออกมาก
• มือสั่น
• รู้สึกคลื่นไส้หรือไม่สบายท้อง
• อยากหนีออกจากสถานการณ์นั้น

วิตกกังวล (Anxiety) คืออะไร?

ความวิตกกังวลเป็นความรู้สึกกังวลใจหรือประหม่าเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคต มักจะไม่มีสาเหตุที่เฉพาะเจาะจงเหมือนความกลัว เช่น กังวลว่าพรุ่งนี้จะทำข้อสอบได้ไหม กังวลว่าเพื่อนจะไม่ชอบเรา หรือกังวลเกี่ยวกับเรื่องเงิน

ความวิตกกังวลอาจจะมาพร้อมกับอาการทางร่างกายที่ไม่สบายตัว เช่น ปวดหัว ปวดท้อง นอนไม่หลับ หรือรู้สึกเหนื่อยล้า

การวิตกกังวลเล็กๆ น้อยๆ เป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้ในชีวิตประจำวัน แต่ถ้าความวิตกกังวลมากเกินไป รบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน หรือทำให้เกิดความทุกข์ทรมาน ก็อาจจะเป็นสัญญาณของโรควิตกกังวลได้

อาการของความวิตกกังวล

• รู้สึกกังวลใจหรือประหม่าตลอดเวลา
• คิดวนไปวนมาเกี่ยวกับเรื่องเดิมๆ
• นอนไม่หลับหรือหลับไม่สนิท
• ปวดหัวหรือปวดเมื่อยตามตัว
• หงุดหงิดง่าย
• ไม่มีสมาธิ

ความแตกต่างที่สำคัญระหว่างความกลัวและความวิตกกังวล

ถึงแม้ความกลัวและความวิตกกังวลจะมีอาการบางอย่างที่คล้ายกัน แต่ก็มีความแตกต่างที่สำคัญอยู่หลายอย่างเลยนะ ลองดูตารางนี้เพื่อเปรียบเทียบกันชัดๆ:

ลักษณะ	ความกลัว (Fear)	วิตกกังวล (Anxiety)
สาเหตุ	มีสาเหตุที่เฉพาะเจาะจงและเป็นปัจจุบัน	มักจะไม่มีสาเหตุที่เฉพาะเจาะจง หรือเกี่ยวกับเหตุการณ์ในอนาคต
การตอบสนองทางร่างกาย	มักจะมีการตอบสนองทางร่างกายที่ชัดเจน เช่น หัวใจเต้นเร็ว เหงื่อออก	อาจจะมีอาการทางร่างกายที่ไม่สบายตัว เช่น ปวดหัว ปวดท้อง
ระยะเวลา	เกิดขึ้นในช่วงเวลาสั้นๆ เมื่อเผชิญหน้ากับภัยคุกคาม	อาจจะเกิดขึ้นเป็นเวลานาน หรือเรื้อรัง

วิธีรับมือกับความกลัว

เมื่อเรารู้สึกกลัว สิ่งสำคัญคือการยอมรับว่าเรากำลังกลัวอยู่ อย่าพยายามฝืนความรู้สึกตัวเอง เพราะมันจะยิ่งทำให้แย่ลง

ลองหายใจเข้าลึกๆ ช้าๆ เพื่อให้ร่างกายและจิตใจสงบลง หากเป็นไปได้ ให้หาที่ที่ปลอดภัยและรู้สึกสบายใจ

ค่อยๆ เผชิญหน้ากับความกลัวทีละน้อย (Gradual Exposure) เช่น ถ้ากลัวสุนัข ก็อาจจะเริ่มจากการดูรูปสุนัขก่อน แล้วค่อยๆ เข้าใกล้สุนัขที่มีเจ้าของดูแล

เมื่อความกลัวกลายเป็นปัญหา

ถ้าความกลัวรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน หรือทำให้เกิดความทุกข์ทรมาน ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ เช่น นักจิตวิทยา หรือจิตแพทย์

การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญไม่ใช่เรื่องน่าอายนะ! พวกเขาพร้อมรับฟังและช่วยเหลือเราให้ผ่านพ้นช่วงเวลาที่ยากลำบากไปได้

วิธีรับมือกับความวิตกกังวล

การจัดการความวิตกกังวลต้องอาศัยความเข้าใจและเทคนิคที่เหมาะสม ลองทำตามวิธีเหล่านี้ดูนะ:

ฝึกสติ (Mindfulness): ฝึกอยู่กับปัจจุบัน ไม่คิดถึงเรื่องที่ยังมาไม่ถึง หรือเรื่องที่ผ่านไปแล้ว

ออกกำลังกาย: การออกกำลังกายช่วยลดความเครียดและทำให้อารมณ์ดีขึ้น

นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ: การนอนหลับไม่พอจะทำให้ความวิตกกังวลแย่ลง

จัดการความคิด เมื่อใจฟุ้งซ่าน

เขียนบันทึก: เขียนสิ่งที่กังวลออกมา จะช่วยให้เราเห็นภาพรวมของปัญหาได้ชัดเจนขึ้น

พูดคุยกับเพื่อนหรือคนในครอบครัว: การระบายความรู้สึกออกมาจะช่วยให้เรารู้สึกดีขึ้น

หากิจกรรมที่ชอบทำ: การทำกิจกรรมที่ชอบจะช่วยเบี่ยงเบนความสนใจจากความกังวล

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ?

ถ้าความวิตกกังวลหรือความกลัวรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน ทำให้เกิดความทุกข์ทรมาน หรือมีอาการทางร่างกายที่ไม่หายไป ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต

ผู้เชี่ยวชาญจะสามารถวินิจฉัยปัญหาและให้การรักษาที่เหมาะสมได้ เช่น การทำจิตบำบัด หรือการใช้ยา

อย่าลังเลที่จะขอความช่วยเหลือเมื่อรู้สึกว่าไม่ไหว เพราะสุขภาพจิตก็สำคัญไม่แพ้สุขภาพกายนะ!

ดูแลใจตัวเองให้ดีนะ!

ไม่ว่าจะเป็นความกลัวหรือความวิตกกังวล ทั้งสองอย่างนี้ก็เป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้ในชีวิต การทำความเข้าใจความแตกต่างของทั้งสองอารมณ์นี้ จะช่วยให้เรารับมือกับความรู้สึกของตัวเองได้อย่างเหมาะสม และดูแลใจตัวเองให้ดีได้ในทุกสถานการณ์

ถ้าตอนนี้ใครกำลังรู้สึกไม่โอเค ไม่ว่าจะเป็นเรื่องอะไรก็ตาม อย่าเก็บไว้คนเดียวนะ ลองคุยกับเพื่อน คนในครอบครัว หรือผู้เชี่ยวชาญที่เราไว้ใจดูนะ พวกเขาพร้อมรับฟังและช่วยเหลือเราเสมอ

และถ้าไม่รู้จะปรึกษาใคร ที่ Lovecare Station เรามีผู้เชี่ยวชาญที่พร้อมให้คำปรึกษาและรับฟังปัญหาของทุกคนนะ คลิกเข้ามาคุยกันได้เลย!