เคยสงสัยไหมว่า ทำไมเราต้องมีประจำเดือนทุกเดือน? แล้วที่เขาบอกกันว่ามันคือเลือดเสีย จริงหรือไม่จริง? มาหาคำตอบไปพร้อมๆ กันเลย! ประจำเดือนไม่ใช่เลือดเสียนะน้องๆ แต่มันมีความสำคัญกับร่างกายของเรามากๆ เลยล่ะ

ประจำเดือนคืออะไร? ทำไมต้องมี?

เมื่อเราเข้าสู่วัยรุ่น ร่างกายก็จะเริ่มมีการเปลี่ยนแปลง หนึ่งในนั้นก็คือการมีประจำเดือน หรือที่เราเรียกกันติดปากว่า “เมนส์” นั่นเอง การมีประจำเดือนเป็นสัญญาณว่าระบบสืบพันธุ์ของเราเริ่มทำงานแล้วนะ

พูดง่ายๆ ก็คือ รังไข่ของเราจะผลิตไข่ออกมาทุกเดือน เดือนละฟอง สลับข้างกันไป เมื่อไข่ตกแล้วก็จะเคลื่อนตัวไปยังท่อนำไข่ แล้วไปรอการปฏิสนธิที่ผนังมดลูก ซึ่งผนังมดลูกก็จะหนาขึ้นเพื่อเตรียมพร้อมรองรับตัวอ่อน

แต่ถ้าไข่ไม่ได้รับการผสมกับอสุจิ (เช่น เราไม่ได้มีเพศสัมพันธ์ หรือมีเพศสัมพันธ์แต่ป้องกัน) ผนังมดลูกที่เตรียมไว้ก็จะหลุดลอกออกมาพร้อมกับไข่ที่ไม่ได้รับการผสม ทำให้เกิดเป็นเลือดที่เราเรียกว่า “ประจำเดือน” นั่นเอง

ประจำเดือนมาแล้วแปลว่าอะไร?

• ระบบสืบพันธุ์ทำงานปกติ: การมีประจำเดือนสม่ำเสมอ (ประมาณทุก 21-35 วัน) แสดงว่าฮอร์โมนเพศของเราอยู่ในภาวะสมดุล
• ไม่ได้ตั้งครรภ์: ถ้าประจำเดือนมา ก็แสดงว่าไม่มีการฝังตัวของตัวอ่อนที่ผนังมดลูก
• ร่างกายพร้อมสำหรับการเจริญพันธุ์: ร่างกายของเราพร้อมที่จะตั้งครรภ์ได้ (แต่ไม่ได้แปลว่าต้องมีลูกเสมอไปนะ!)

เลือดประจำเดือน...เลือดดีหรือเลือดเสีย?

อย่างที่บอกไปแล้วว่า ประจำเดือนไม่ใช่เลือดเสียที่ร่างกายขับทิ้ง แต่เป็นเลือดที่เกิดจากการหลุดลอกของผนังมดลูกที่ไม่ได้ใช้งานแล้ว เลือดนี้ก็เหมือนเลือดทั่วๆ ไปในร่างกายของเรานี่แหละ เพียงแต่มีส่วนประกอบของเยื่อบุผนังมดลูกและสารคัดหลั่งต่างๆ ปนอยู่ด้วย

ร่างกายไม่ได้มองว่าเลือดนี้เป็นของเสีย แต่เป็นสิ่งที่ไม่ได้ใช้งานแล้วและต้องกำจัดออกไป เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการมีประจำเดือนรอบใหม่

ดังนั้น เลิกเชื่อได้เลยว่าประจำเดือนคือเลือดเสีย! มันเป็นแค่ส่วนหนึ่งของกระบวนการทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นในร่างกายของผู้หญิงทุกคน

ความเชื่อผิดๆ เกี่ยวกับประจำเดือน

• ห้ามกินน้ำเย็นตอนเป็นประจำเดือน: ไม่จริง! กินได้ตามปกติ
• ห้ามออกกำลังกายตอนเป็นประจำเดือน: ไม่จริง! ออกกำลังกายเบาๆ ช่วยลดอาการปวดประจำเดือนได้ด้วยซ้ำ
• ห้ามสระผมตอนเป็นประจำเดือน: ไม่จริง! สระได้ตามปกติ แค่อย่าให้ร่างกายเย็นเกินไป

วงจรประจำเดือน...เข้าใจร่างกายตัวเองให้มากขึ้น

การมีประจำเดือนไม่ได้เกิดขึ้นแบบสุ่มๆ แต่เป็นไปตามวงจรที่เรียกว่า “วงจรประจำเดือน” ซึ่งควบคุมโดยฮอร์โมนต่างๆ ในร่างกาย วงจรนี้โดยเฉลี่ยจะยาวประมาณ 28 วัน แต่ก็แตกต่างกันไปในแต่ละคนได้ (21-35 วันถือว่าปกติ)

วงจรประจำเดือนแบ่งออกเป็น 4 ระยะหลักๆ คือ:

1. ระยะมีประจำเดือน (Menstrual Phase): เป็นช่วงที่ผนังมดลูกหลุดลอกออกมา ทำให้มีเลือดออก ระยะนี้กินเวลาประมาณ 3-7 วัน
2. ระยะก่อนไข่ตก (Follicular Phase): รังไข่เริ่มผลิตไข่ และผนังมดลูกเริ่มหนาตัวขึ้น ระยะนี้กินเวลาประมาณ 7-14 วัน
3. ระยะไข่ตก (Ovulation Phase): ไข่สุกจะถูกปล่อยออกมาจากรังไข่ ระยะนี้กินเวลาประมาณ 1 วัน
4. ระยะหลังไข่ตก (Luteal Phase): ผนังมดลูกหนาตัวขึ้นเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการฝังตัวของตัวอ่อน ถ้าไม่มีการปฏิสนธิ ผนังมดลูกก็จะเริ่มสลายตัวและเข้าสู่ระยะมีประจำเดือนอีกครั้ง ระยะนี้กินเวลาประมาณ 14 วัน

ทำไมแต่ละคนวงจรไม่เท่ากัน?

วงจรประจำเดือนของแต่ละคนอาจแตกต่างกันได้ ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง เช่น พันธุกรรม สุขภาพ น้ำหนักตัว ความเครียด และการใช้ยาคุมกำเนิด

อาการ PMS...เรื่องธรรมชาติที่ต้องรับมือ

ก่อนมีประจำเดือน หลายคนอาจมีอาการที่เรียกว่า “PMS” (Premenstrual Syndrome) หรืออาการก่อนมีประจำเดือน เช่น อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย ปวดเมื่อยตามตัว คัดเต้านม หรืออยากกินของหวาน

อาการ PMS เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในร่างกาย ซึ่งเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้กับผู้หญิงส่วนใหญ่ แต่บางคนอาจมีอาการรุนแรงจนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน

วิธีรับมือกับอาการ PMS:

• พักผ่อนให้เพียงพอ
• ออกกำลังกายเบาๆ
• กินอาหารที่มีประโยชน์
• ลดความเครียด
• ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

เมื่อไหร่ควรไปหาหมอ?

ถ้ามีอาการ PMS รุนแรง หรือมีอาการผิดปกติอื่นๆ เกี่ยวกับประจำเดือน เช่น ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ เลือดออกมากผิดปกติ ปวดท้องรุนแรง ควรรีบไปปรึกษาแพทย์นะ

ดูแลตัวเองช่วงเป็นประจำเดือน...เคล็ดลับง่ายๆ ที่ทำได้

ช่วงเป็นประจำเดือน ร่างกายของเราอาจอ่อนแอลงและต้องการการดูแลเป็นพิเศษ ลองทำตามเคล็ดลับเหล่านี้ดูนะ:

• พักผ่อนให้เพียงพอ: นอนหลับให้ได้อย่างน้อย 7-8 ชั่วโมงต่อคืน
• กินอาหารที่มีประโยชน์: เน้นผัก ผลไม้ และอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง
• ดื่มน้ำเยอะๆ: ช่วยลดอาการบวมน้ำและปวดหัว
• ออกกำลังกายเบาๆ: ช่วยลดอาการปวดประจำเดือนและคลายเครียด
• เปลี่ยนผ้าอนามัยบ่อยๆ: เพื่อสุขอนามัยที่ดี

นอกจากนี้ การใช้ถุงน้ำร้อนประคบท้อง หรือกินยาแก้ปวด ก็ช่วยบรรเทาอาการปวดประจำเดือนได้เช่นกัน

ผ้าอนามัยแบบไหนที่เหมาะกับเรา?

มีผ้าอนามัยให้เลือกหลายแบบ ทั้งแบบแผ่น แบบสอด และแบบถ้วย เลือกแบบที่เหมาะกับความต้องการและไลฟ์สไตล์ของตัวเองได้เลย

ประจำเดือน...เรื่องธรรมชาติที่ต้องเข้าใจ

ประจำเดือนเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตผู้หญิงทุกคน การเข้าใจและดูแลตัวเองในช่วงนี้เป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้เราสามารถใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขและมั่นใจ

อย่าอายที่จะพูดคุยเรื่องประจำเดือนกับเพื่อน ครอบครัว หรือผู้เชี่ยวชาญ เพราะการมีความรู้และความเข้าใจที่ถูกต้อง จะช่วยให้เราดูแลตัวเองได้อย่างเหมาะสม

ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญได้ที่ไหน?

ถ้ามีข้อสงสัยหรือกังวลใจเกี่ยวกับประจำเดือน สามารถปรึกษาแพทย์ พยาบาล หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพได้เลยนะ

Lovecare Station...เพื่อนคู่คิดเรื่องสุขภาพวัยรุ่น

เป็นยังไงกันบ้าง? หวังว่าบทความนี้จะช่วยไขข้อข้องใจเรื่องประจำเดือนให้น้องๆ ได้มากขึ้นนะ! อย่าลืมว่าประจำเดือนไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นเรื่องธรรมชาติที่เราต้องเรียนรู้และทำความเข้าใจ

ถ้ามีคำถามหรืออยากปรึกษาเรื่องสุขภาพอื่นๆ เพิ่มเติม มาคุยกับพี่ๆ ที่ Lovecare Station ได้เสมอนะ! เราพร้อมรับฟังและให้คำแนะนำอย่างเป็นกันเองและเข้าใจวัยรุ่นอย่างแน่นอน

Love yourself, take care of yourself! ❤️