เพื่อน ๆ เคยเจอสถานการณ์ที่รู้สึกอึดอัดใจจากการกระทำของเพื่อนบ้างไหม? บางทีการล้อเล่นที่เราไม่ชอบ หรือการโดนแกล้งซ้ำ ๆ อาจเป็นการรังแกก็ได้นะ มาทำความเข้าใจความหมายและรูปแบบของการรังแก เพื่อที่เราจะรับมือกับสถานการณ์เหล่านี้ได้อย่างถูกต้องกันเถอะ!

การรังแก (Bullying) คืออะไรกันแน่?

การรังแก หรือ Bullying คือพฤติกรรมที่ตั้งใจทำร้ายร่างกายหรือจิตใจผู้อื่น โดยคนที่ทำมักจะรู้สึกว่าตัวเองมีอำนาจมากกว่า ไม่ว่าจะเป็นทางร่างกาย, สังคม, หรือแม้แต่ในโลกออนไลน์ พฤติกรรมเหล่านี้มักเกิดขึ้นซ้ำ ๆ และส่งผลเสียต่อคนที่ถูกกระทำ

ลองนึกภาพตามนะ: มีเพื่อนคนหนึ่งชอบล้อชื่อพ่อแม่เราทุกวัน หรือมีเพื่อนในกลุ่มคอยกีดกันไม่ให้เราเข้ากลุ่มด้วย ทั้ง ๆ ที่เราก็อยากเล่นด้วยกัน นี่แหละคือตัวอย่างของการรังแก!

แล้วการรังแกต่างจากการหยอกล้อ หรือการทะเลาะวิวาททั่วไปยังไง?

ความแตกต่างหลัก ๆ อยู่ที่ อำนาจที่ไม่เท่ากัน และ ความตั้งใจในการทำร้าย การรังแกมักเกิดจากคนที่รู้สึกว่าตัวเองเหนือกว่า และต้องการทำให้อีกฝ่ายรู้สึกเจ็บปวดหรืออับอาย

ถ้าเป็นการหยอกล้อกันปกติ ทั้งสองฝ่ายจะสนุกและสบายใจ แต่ถ้ามีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่โอเค นั่นอาจเป็นการรังแกแล้ว ส่วนการทะเลาะวิวาทคือการที่ทั้งสองฝ่ายมีเรื่องขัดแย้งและตอบโต้กันไปมา

รูปแบบของการรังแกที่ควรรู้จัก

การรังแกไม่ได้มีแค่การใช้กำลังทำร้ายร่างกายเท่านั้นนะ ยังมีการรังแกในรูปแบบอื่น ๆ อีกมากมายที่เราอาจมองข้ามไป มาดูกันว่ามีอะไรบ้าง!

การรังแกทางร่างกาย (Physical Bullying)

• การทำร้ายร่างกายโดยตรง เช่น ต่อย ตี เตะ ผลัก ตบ
• การขโมยหรือทำลายสิ่งของ
• การสัมผัสร่างกายที่ไม่เหมาะสม

การรังแกทางร่างกายเป็นรูปแบบที่เห็นได้ชัดเจนที่สุด และสร้างความเจ็บปวดทั้งทางร่างกายและจิตใจ

การรังแกทางวาจา (Verbal Bullying)

• การใช้คำพูดที่หยาบคาย ดูถูก เหยียดหยาม
• การล้อเลียนชื่อ รูปร่างหน้าตา หรือปมด้อย
• การข่มขู่ คุกคาม

คำพูดอาจทำร้ายจิตใจได้รุนแรงกว่าที่เราคิด การรังแกทางวาจาอาจทำให้คนที่ถูกกระทำรู้สึกอับอาย เสียใจ และสูญเสียความมั่นใจ

การรังแกทางสังคม (Social Bullying)

• การกีดกันออกจากกลุ่มเพื่อน
• การปล่อยข่าวลือ หรือใส่ร้ายป้ายสี
• การแกล้งทำเป็นไม่สนใจ หรือเมินเฉย

การรังแกทางสังคมอาจทำให้คนที่ถูกกระทำรู้สึกโดดเดี่ยว ไม่มีใครต้องการ และส่งผลเสียต่อความสัมพันธ์กับเพื่อน ๆ

การรังแกทางไซเบอร์ (Cyberbullying)

• การโพสต์ข้อความ ภาพ หรือวิดีโอที่ทำให้ผู้อื่นอับอายบนโลกออนไลน์
• การส่งข้อความข่มขู่ คุกคาม หรือล้อเลียนทางโซเชียลมีเดีย
• การสร้างบัญชีปลอมเพื่อแอบอ้าง หรือกลั่นแกล้งผู้อื่น

การรังแกทางไซเบอร์เป็นเรื่องที่น่ากลัว เพราะสามารถเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา และเข้าถึงคนจำนวนมากได้อย่างรวดเร็ว

ทำไมถึงเกิดการรังแก?

การรังแกมีสาเหตุที่ซับซ้อน บางครั้งผู้ที่รังแกอาจเคยถูกรังแกมาก่อน หรืออาจมีปัญหาทางบ้าน หรืออาจต้องการแสดงอำนาจเหนือผู้อื่น

ไม่ว่าสาเหตุจะเป็นอะไร การรังแกก็ไม่สามารถให้อภัยได้ และเราทุกคนมีหน้าที่ช่วยกันป้องกันและแก้ไขปัญหานี้

ปัจจัยที่ส่งเสริมให้เกิดการรังแก

• สภาพแวดล้อมที่ไม่ปลอดภัย: โรงเรียนหรือชุมชนที่ขาดการดูแลเอาใจใส่ หรือมีกฎระเบียบที่ไม่เข้มงวด
• การขาดความตระหนัก: ผู้คนไม่เข้าใจว่าการรังแกเป็นเรื่องร้ายแรง และมองว่าเป็นแค่เรื่องเล่น ๆ
• อิทธิพลจากสื่อ: การนำเสนอภาพความรุนแรงในสื่อต่าง ๆ อาจส่งผลต่อพฤติกรรมของเด็กและเยาวชน

ผลกระทบของการรังแก

การรังแกส่งผลเสียต่อทั้งผู้ที่ถูกกระทำและผู้ที่กระทำเอง ผู้ที่ถูกรังแกอาจรู้สึกวิตกกังวล ซึมเศร้า เสียใจ โกรธแค้น หรือแม้แต่คิดฆ่าตัวตาย

ส่วนผู้ที่รังแกอาจมีปัญหาด้านพฤติกรรม ความสัมพันธ์กับผู้อื่น และอาจมีแนวโน้มที่จะใช้ความรุนแรงในอนาคต

ผลกระทบต่อผู้ถูกรังแก

• ด้านจิตใจ: รู้สึกวิตกกังวล ซึมเศร้า กลัวการไปโรงเรียน
• ด้านร่างกาย: ปวดหัว ปวดท้อง นอนไม่หลับ
• ด้านสังคม: แยกตัวออกจากเพื่อน ขาดความมั่นใจ
• ด้านการเรียน: ผลการเรียนตกต่ำ สมาธิสั้น

จะรับมือกับการรังแกได้อย่างไร?

ถ้าเราถูกรังแก หรือเห็นเพื่อนถูกรังแก สิ่งสำคัญคือต้องไม่นิ่งเฉย เราสามารถทำอะไรได้หลายอย่างเพื่อช่วยเหลือตัวเองและผู้อื่น

จำไว้ว่า คุณไม่ได้อยู่คนเดียวนะ มีคนที่พร้อมจะช่วยเหลือและสนับสนุนคุณเสมอ!

สิ่งที่ควรทำเมื่อถูกรังแก

1. บอกให้ผู้รังแกหยุด: พูดด้วยน้ำเสียงที่หนักแน่นและมั่นใจ
2. เดินหนี: หลีกเลี่ยงสถานการณ์ที่อาจนำไปสู่การรังแก
3. บอกเล่าให้คนที่ไว้ใจฟัง: พ่อแม่ ครู อาจารย์ หรือเพื่อนสนิท
4. จดบันทึกเหตุการณ์: บันทึกวัน เวลา สถานที่ และรายละเอียดของการรังแก
5. ขอความช่วยเหลือจากผู้ใหญ่: แจ้งให้โรงเรียนหรือตำรวจทราบ หากการรังแกมีความรุนแรง

สิ่งที่ควรทำเมื่อเห็นคนอื่นถูกรังแก

• เข้าไปช่วยเหลือ: หากปลอดภัย ให้เข้าไปห้ามปราม หรือพาคนที่ถูกรังแกออกมาจากสถานการณ์นั้น
• รายงานเหตุการณ์: แจ้งให้ครู อาจารย์ หรือผู้ใหญ่ทราบ
• ให้กำลังใจ: บอกให้คนที่ถูกรังแกรู้ว่าเขาไม่ได้อยู่คนเดียว
• เป็นเพื่อน: ชวนคนที่ถูกรังแกไปทำกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อให้เขารู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่ม

เราจะป้องกันการรังแกได้อย่างไร?

การป้องกันการรังแกต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกฝ่าย ทั้งโรงเรียน ครอบครัว และชุมชน

เราทุกคนสามารถเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างสังคมที่ปลอดภัยและปราศจากการรังแกได้!

สิ่งที่โรงเรียนสามารถทำได้

• สร้างกฎระเบียบที่ชัดเจนเกี่ยวกับการรังแก
• จัดกิจกรรมให้ความรู้เกี่ยวกับการรังแก
• ฝึกอบรมครูและบุคลากรให้สามารถรับมือกับการรังแกได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• สร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและเป็นมิตร

สิ่งที่ครอบครัวสามารถทำได้

• พูดคุยกับลูกเกี่ยวกับเรื่องการรังแก
• สอนให้ลูกรู้จักเคารพผู้อื่น
• สนับสนุนให้ลูกกล้าที่จะพูดออกมาเมื่อถูกรังแก หรือเห็นคนอื่นถูกรังแก
• เป็นแบบอย่างที่ดีในการใช้คำพูดและการกระทำ

การรังแกเป็นปัญหาที่ซับซ้อน แต่เราสามารถแก้ไขได้ด้วยความเข้าใจและความร่วมมือจากทุกฝ่าย อย่ากลัวที่จะขอความช่วยเหลือ หรือช่วยเหลือผู้อื่น เพราะการรังแกไม่ใช่เรื่องที่เราต้องทนอยู่คนเดียว

ถ้าเพื่อน ๆ มีเรื่องไม่สบายใจ หรืออยากปรึกษาปัญหาเรื่องการรังแก สามารถพูดคุยกับพี่ ๆ Lovecare Station ได้เสมอนะ พวกเราพร้อมรับฟังและให้คำแนะนำเสมอ! คลิกที่นี่ เพื่อปรึกษาได้เลย