เคยไหมที่ผู้ใหญ่สั่งให้เราพูดว่า “ขอบคุณ” หรือ “ขอโทษ”? บางทีเราก็รู้สึกแปลกๆ เหมือนไม่ได้ออกมาจากใจจริงๆ ทั้งๆ ที่คำเหล่านี้เป็นคำที่สวยงามและใช้แสดงความรู้สึกดีๆ ที่เรามีต่อกัน แล้วทำไมบางทีมันถึงกลายเป็นเรื่องน่าอึดอัดไปได้นะ? มาลองสำรวจความหมายที่แท้จริงของคำว่า “ขอบคุณ” และ “ขอโทษ” ไปด้วยกัน เผื่อจะเข้าใจความรู้สึกตัวเองและคนรอบข้างมากขึ้น

ทำไม “ขอบคุณ” และ “ขอโทษ” กลายเป็นเรื่องยาก?

หลายครั้งที่เราถูกสอนให้ “ขอบคุณ” เมื่อได้รับของ หรือ “ขอโทษ” เมื่อทำผิด แต่บางทีเราอาจจะไม่ได้รู้สึกแบบนั้นจริงๆ ทำให้คำพูดเหล่านี้กลายเป็นแค่หน้าที่ที่ต้องทำ มากกว่าการแสดงความรู้สึกจากใจจริง ลองคิดดูว่าเคยเจอสถานการณ์แบบนี้บ้างไหม?

บางทีเราอาจจะรู้สึกว่าถูกบังคับ หรือไม่เข้าใจว่าทำไมต้องพูด ทั้งๆ ที่ไม่ได้รู้สึกผิดจริงๆ หรือบางทีเราก็รู้สึกว่าสิ่งที่ได้รับมันไม่ได้ยิ่งใหญ่อะไรขนาดนั้น จนไม่อยากจะพูดคำว่า “ขอบคุณ” ออกมา

ความรู้สึกดีๆ กลายเป็นความอึดอัด

เมื่อการ “ขอบคุณ” และ “ขอโทษ” กลายเป็นสิ่งที่ถูกบังคับ ความรู้สึกดีๆ ที่ควรจะมีก็อาจจะกลายเป็นความอึดอัดใจแทนซะงั้น การประนีประนอมก็อาจจะกลายเป็นการทะเลาะเบาะแว้ง และความเข้าใจผิดก็อาจจะเกิดขึ้นได้ง่ายกว่าเดิมอีกด้วย

ความรู้สึกผิดและความรับผิดชอบต่อการกระทำของตัวเองก็อาจจะกลายเป็นพฤติกรรมต่อต้าน เพราะเรารู้สึกว่าเราไม่ได้ทำอะไรผิดจริงๆ หรือถูกบังคับให้ทำในสิ่งที่ไม่เต็มใจ

“ขอโทษ” ไม่ได้แปลว่า “ผิด” เสมอไป

หลายคนมองว่าการ “ขอโทษ” คือการยอมรับว่าตัวเองผิด แต่อยากให้ลองเปลี่ยนมุมมองใหม่ ลองนึกภาพสถานการณ์ที่เกิดขึ้นจริงในชีวิตประจำวันของเรา อย่างเรื่องเล่านี้...

ลองนึกภาพว่าเรากำลังนั่งแท็กซี่ไปทำงาน ถือแก้วกาแฟอยู่ในมือ แล้วรถแท็กซี่เบรกกะทันหัน ทำให้กาแฟหกเลอะเทอะ เราอาจจะอุทาน “ขอโทษครับ” เพราะรู้สึกผิดที่ทำกาแฟหก แต่ในขณะเดียวกัน คนขับแท็กซี่ก็อาจจะรีบพูดว่า “ขอโทษครับที่เบรกแรงไป” เหมือนกัน

ในสถานการณ์แบบนี้ ใครกันแน่ที่ผิด? หรือจริงๆ แล้วอาจจะไม่มีใครผิดเลยก็ได้? บางทีการ “ขอโทษ” อาจจะไม่ใช่การหาคนผิด แต่เป็นการแสดงความรับผิดชอบต่อสิ่งที่เกิดขึ้น และแสดงความเห็นใจต่อคนที่ได้รับผลกระทบมากกว่า

การขอโทษ 2 แบบ

• การสื่อสารเชิงสังคม: คือการขอโทษเพราะเชื่อว่าเราทำผิดต่อกันอย่างเจตนา เป็นเหมือนการหาคนผิดมาลงโทษ
• การสื่อสารความรับผิดชอบ: คือการขอโทษเพราะเข้าใจถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นกับผู้อื่น ไม่ว่าเราจะตั้งใจหรือไม่ก็ตาม

วัยรุ่นจะ “ขอโทษ” อย่างมีความรับผิดชอบได้ยังไง?

การ “ขอโทษ” อย่างมีความรับผิดชอบเป็นทักษะที่สำคัญมากๆ ในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น และแสดงให้เห็นว่าเราใส่ใจความรู้สึกของคนรอบข้าง แล้วเราจะทำยังไงได้บ้าง?

1. รู้ทันเจตนาของตัวเอง: ถามตัวเองว่าเราตั้งใจที่จะทำสิ่งนั้นจริงๆ หรือไม่

2. ยอมรับผลกระทบ: เข้าใจว่าการกระทำของเราอาจส่งผลกระทบต่อผู้อื่น แม้ว่าเราจะไม่ได้ตั้งใจก็ตาม

3. ฝึกฝนทักษะ: การขอโทษเป็นทักษะที่ต้องฝึกฝน ทั้งการเข้าใจผู้อื่น การจัดการอารมณ์ และการสื่อสาร

4. กล้าที่จะเผชิญหน้า: คนที่ “ขอโทษ” ไม่ได้อ่อนแอ แต่กล้าที่จะเผชิญกับความรู้สึกและผลของการกระทำ

“ขอบคุณ” ไม่ใช่แค่เรื่องใหญ่

หลายครั้งที่เราคิดว่าเราควร “ขอบคุณ” เฉพาะกับเรื่องใหญ่ๆ หรือเรื่องที่สำเร็จเท่านั้น แต่จริงๆ แล้วเราสามารถ “ขอบคุณ” กับเรื่องเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิตประจำวันได้เหมือนกันนะ

ลองนึกถึงช่วงที่ต้องเรียนออนไลน์อยู่ที่บ้าน ความเครียดและความเบื่อหน่ายอาจจะทำให้เราหงุดหงิดใส่คนในบ้านได้ง่ายๆ แต่ในขณะเดียวกัน พ่อแม่อาจจะกำลังกังวลเรื่องโรคระบาดและพยายามทำทุกวิถีทางให้เราปลอดภัย ลองมองในมุมของพวกเขาดูบ้าง

“แค่อยู่บ้านมันจะไปยากตรงไหน?”

ประโยคนี้อาจจะเคยเกิดขึ้นในบ้านของใครหลายๆ คน แต่จริงๆ แล้วทั้งเราและพ่อแม่ต่างก็พยายามทำในสิ่งที่ตัวเองคิดว่าดีที่สุด บางทีพ่อแม่อาจจะเข้มงวดเกินไป แต่ก็เป็นเพราะความเป็นห่วง ส่วนเราเองก็อาจจะอยากออกไปข้างนอกบ้าง แต่ก็ต้องเข้าใจสถานการณ์ด้วย

หลังจากที่ทุกคนในบ้านได้รับวัคซีนครบแล้ว อาจจะมีโอกาสได้ออกไปทานข้าวนอกบ้านด้วยกัน ลองใช้โอกาสนี้ในการ “ขอบคุณ” ซึ่งกันและกัน ขอบคุณที่พยายามทำทุกอย่างให้ดีที่สุด แม้ว่ามันอาจจะไม่สมบูรณ์แบบก็ตาม

“ขอบคุณ” ที่พยายาม

การ “ขอบคุณ” ที่ความพยายามเป็นสิ่งสำคัญ เพราะมันช่วยให้เราเห็นคุณค่าของสิ่งที่เราทำและสิ่งที่คนอื่นทำให้เรา แล้วมันดียังไง?

1. เห็นเจตนาที่ดี: เราจะเห็นว่าตัวเองและคนอื่นมีความตั้งใจดีต่อกันและต่อสถานการณ์ที่ยากลำบาก

2. ได้รับรู้ความปรารถนาดี: เราจะได้รับรู้ว่าคนอื่นเป็นห่วงเรา มากกว่าที่จะพยายามควบคุมเรา

3. ได้รับรู้ความคาดหวังที่แท้จริง: เราจะเข้าใจว่าจริงๆ แล้วคนอื่นคาดหวังอะไรจากเรากันแน่

4. เข้าใจความรู้สึก: การขอบคุณคือความเข้าใจในความคิดและความรู้สึกของผู้อื่น มากกว่าการมองแค่ผลลัพธ์

ลอง “ขอบคุณ” ตัวเองดูบ้าง

ถ้าเราเห็นตรงกันว่าการ “ขอบคุณ” คนอื่นมีประโยชน์มากมายขนาดนี้ อยากชวนให้น้องๆ วัยรุ่นลองทบทวนความพยายามและความตั้งใจของตัวเอง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องอะไรก็ตาม ไม่ว่าผลลัพธ์จะออกมาเป็นยังไง และอย่าลืมที่จะให้โอกาสตัวเองได้ “ขอบคุณ” ตัวเองด้วยนะ

การขอบคุณตัวเองอาจจะเป็นการขอบคุณที่อดทนกับการเรียนออนไลน์ ขอบคุณที่พยายามเข้าใจพ่อแม่ หรือขอบคุณที่ดูแลตัวเองในช่วงเวลาที่ยากลำบาก ไม่ว่าจะเป็นอะไรก็ตาม การ “ขอบคุณ” ตัวเองจะช่วยให้เรารู้สึกดีกับตัวเองมากขึ้น และมีกำลังใจที่จะทำสิ่งต่างๆ ต่อไป

ถ้าใครรู้สึกว่าเรื่องนี้ยากเกินไป หรืออยากได้คำแนะนำเพิ่มเติม สามารถมาปรึกษาพวกเรา Lovecare Station ได้เสมอนะ พวกเราพร้อมรับฟังและให้กำลังใจเสมอ!