เพื่อนมาปรึกษาปัญหา กลายเป็นเรื่องใหญ่ที่เราต้องรับฟังและให้กำลังใจ บางทีก็รู้สึกหนักใจไม่รู้จะช่วยยังไงดีใช่มั้ย? ไม่ต้องกังวล! มาดูวิธีรับมือเมื่อเพื่อนรู้สึก “ไม่ไหว” และต้องการความช่วยเหลือจากเรา

เข้าใจก่อน: ทำไมเพื่อนถึงเลือกเรา?

วัยรุ่นอย่างเราๆ มักจะไว้ใจเพื่อนมากกว่าคนในครอบครัวหรือคุณครู อาจเป็นเพราะเราเข้าใจกันมากกว่า คุยกันง่ายกว่า และรู้สึกปลอดภัยที่จะเล่าเรื่องต่างๆ ให้ฟัง

งานวิจัยบอกว่า วัยรุ่นส่วนใหญ่มักจะเก็บความรู้สึกเศร้า โกรธ เสียใจไว้คนเดียว มีแค่ส่วนน้อยที่จะกล้าเล่าให้คนอื่นฟัง และคนที่พวกเค้าเลือกที่จะเล่าให้ฟังเป็นคนแรกๆ ก็คือ…เพื่อนอย่างเรานี่เอง!

ดังนั้น การที่เพื่อนมาปรึกษาเรา แปลว่าเขาไว้ใจเรามากๆ เลยนะ แต่ก็อาจจะทำให้เรารู้สึกกดดันได้เหมือนกัน

ทำไมเพื่อนถึงกล้าเล่าให้เราฟัง?

• ความไว้ใจ: เขารู้สึกว่าเราจะไม่ตัดสินเขา
• ความเข้าใจ: เขารู้สึกว่าเราจะเข้าใจสิ่งที่เขาเจอ
• ความสบายใจ: เขารู้สึกว่าคุยกับเราแล้วสบายใจกว่าคุยกับคนอื่น

ตั้งสติ! รับมือความรู้สึกตัวเองก่อน

พอเพื่อนมาเล่าเรื่องเครียดๆ ให้ฟัง เราอาจจะรู้สึกตกใจ เป็นห่วง หรือแม้แต่รู้สึกว่า “ฉันจะช่วยอะไรได้บ้างเนี่ย?!”

สิ่งสำคัญคือต้องตั้งสติก่อน อย่าเพิ่ง panic! ค่อยๆ ทำความเข้าใจความรู้สึกตัวเองก่อน ว่าเรากำลังรู้สึกยังไง แล้วค่อยๆ รับฟังเพื่อน

จำไว้ว่าเราไม่จำเป็นต้องแก้ปัญหาให้เพื่อนได้ทุกเรื่อง แค่รับฟังและให้กำลังใจก็ช่วยได้เยอะแล้ว

เช็คลิสต์ความรู้สึกตัวเอง:

• ฉันรู้สึกตกใจ/เป็นห่วง/กังวล
• ฉันเข้าใจว่าเพื่อนกำลังรู้สึกแย่
• ฉันพร้อมที่จะรับฟังและให้กำลังใจ

รับฟังอย่างตั้งใจ: กุญแจสำคัญของการช่วยเหลือ

เมื่อเพื่อนมาเล่าปัญหา สิ่งแรกที่เราควรทำคือ “รับฟัง” อย่างตั้งใจ ฟังด้วยใจ ไม่ขัดจังหวะ ไม่ตัดสิน และพยายามทำความเข้าใจสิ่งที่เพื่อนกำลังรู้สึก

ลองสบตาเพื่อน พยักหน้าเป็นระยะๆ และใช้คำพูดที่แสดงว่าเรากำลังฟังอยู่จริงๆ เช่น “อืม…”, “เข้าใจเลย…”, “แล้วยังไงต่อ…”

การรับฟังอย่างตั้งใจ จะช่วยให้เพื่อนรู้สึกว่าเขาไม่ได้อยู่คนเดียว และมีคนเข้าใจเขาจริงๆ

เทคนิคการรับฟังอย่างตั้งใจ:

• ตั้งใจฟัง: ฟังทุกคำพูด น้ำเสียง และภาษากาย
• ไม่ตัดสิน: อย่าเพิ่งด่วนตัดสินว่าอะไรถูกอะไรผิด
• เข้าใจ: พยายามทำความเข้าใจความรู้สึกของเพื่อน

ใช้คำถามปลายเปิด: ชวนเพื่อนคิดไปด้วยกัน

แทนที่จะถามคำถามที่ตอบได้แค่ “ใช่” หรือ “ไม่ใช่” ลองใช้คำถามปลายเปิด (WH questions) ที่กระตุ้นให้เพื่อนได้คิดและพูดมากขึ้น

คำถามปลายเปิดจะช่วยให้เราเข้าใจปัญหาของเพื่อนได้ลึกซึ้งขึ้น และยังช่วยให้เพื่อนได้มองเห็นปัญหาของตัวเองในมุมมองใหม่ๆ อีกด้วย

ตัวอย่างคำถามปลายเปิด: “เกิดอะไรขึ้น?”, “รู้สึกยังไงบ้าง?”, “อยากให้เราช่วยอะไร?”

ตัวอย่างคำถามปลายเปิด:

• “เล่าให้ฟังหน่อยได้ไหมว่าเกิดอะไรขึ้น?”
• “ตอนนั้นรู้สึกยังไงบ้าง?”
• “ตอนนี้อยากให้เราช่วยอะไรมากที่สุด?”

รักษาความลับ: สร้างพื้นที่ปลอดภัยให้เพื่อน

สิ่งที่สำคัญมากๆ คือการรักษาความลับของเพื่อน การที่เพื่อนกล้าเล่าเรื่องส่วนตัวให้เราฟัง แปลว่าเขาไว้ใจเรามากๆ ดังนั้นเราต้องไม่ทำให้เขาผิดหวัง

อย่าเอาเรื่องของเพื่อนไปเล่าต่อให้คนอื่นฟัง ไม่ว่าจะเป็นเพื่อนสนิทแค่ไหนก็ตาม เพราะอาจทำให้เพื่อนเสียใจและเสียความรู้สึกได้

การรักษาความลับ จะช่วยสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้เพื่อน กล้าที่จะเปิดใจและเล่าเรื่องต่างๆ ให้เราฟังมากขึ้น

ข้อยกเว้น: เมื่อต้องขอความช่วยเหลือจากผู้ใหญ่

ถ้าเพื่อนมีแนวโน้มที่จะทำร้ายตัวเอง หรือทำร้ายคนอื่น เราอาจจะต้องขอความช่วยเหลือจากผู้ใหญ่ เช่น พ่อแม่ ครู หรือนักจิตวิทยา

แต่ก่อนที่จะทำแบบนั้น ให้คุยกับเพื่อนก่อน บอกเขาว่าเราเป็นห่วงเขามาก และอยากให้เขาได้รับการช่วยเหลือที่เหมาะสม

“เราเป็นห่วงมากๆ เลยนะ ถ้าเกิดอะไรขึ้น เราอยากให้มีคนมาช่วยดูแลพวกเราทั้งคู่”

บอกเพื่อนว่า “ไม่เป็นไร”: สร้างความมั่นใจ

การมีอารมณ์ด้านลบเป็นเรื่องปกติ ทุกคนเคยรู้สึกเศร้า เสียใจ โกรธ หรือผิดหวังได้ทั้งนั้น บอกเพื่อนว่าเขาไม่ได้อยู่คนเดียว และความรู้สึกเหล่านี้จะค่อยๆ ดีขึ้น

อย่าทำให้เพื่อนรู้สึกว่าเขาเป็นภาระ หรือว่าเขาอ่อนแอที่รู้สึกแบบนี้ ให้บอกเขาว่า “ไม่เป็นไร” ที่จะรู้สึกแบบนี้ และเราจะอยู่ข้างๆ เขาเสมอ

การบอกว่า “ไม่เป็นไร” จะช่วยให้เพื่อนรู้สึกสบายใจขึ้น และมีความมั่นใจในการจัดการกับปัญหาของตัวเองมากขึ้น

คำพูดให้กำลังใจ:

• “ไม่เป็นไรนะ เราเข้าใจ”
• “เธอไม่ได้อยู่คนเดียวนะ”
• “ทุกอย่างจะดีขึ้น”

เป็นธรรมชาติ: ให้กำลังใจแบบเพื่อน

หลังจากรับฟังและเข้าใจปัญหาของเพื่อนแล้ว ให้เราเป็นตัวของตัวเอง ให้กำลังใจเพื่อนในแบบที่เราเป็น ไม่ต้องพยายามเป็นคนอื่นที่ไม่ใช่เรา

อาจจะชวนเพื่อนไปทำกิจกรรมที่ชอบ ไปดูหนัง ฟังเพลง หรือแค่ไปเดินเล่นด้วยกัน การได้ทำอะไรสนุกๆ ด้วยกัน จะช่วยให้เพื่อนรู้สึกดีขึ้นได้

จำไว้ว่าเราเป็นเพื่อน ไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญ แค่รับฟัง ให้กำลังใจ และอยู่ข้างๆ เพื่อนก็พอแล้ว

กิจกรรมที่ช่วยให้เพื่อนรู้สึกดีขึ้น:

• ดูหนัง ฟังเพลง
• ไปเดินเล่น ออกกำลังกาย
• กินอาหารอร่อยๆ

ถ้าไม่ไหวจริงๆ: ส่งต่อให้ผู้เชี่ยวชาญ

ถ้าเรารู้สึกว่าปัญหาของเพื่อนเกินความสามารถของเราที่จะช่วยเหลือได้ หรือเพื่อนมีอาการที่น่าเป็นห่วง เช่น ซึมเศร้าอย่างรุนแรง หรือมีความคิดฆ่าตัวตาย ให้เราขอความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ

อาจจะแนะนำให้เพื่อนไปปรึกษานักจิตวิทยา หรือโทรศัพท์ไปที่สายด่วนสุขภาพจิต 1323

การส่งต่อให้ผู้เชี่ยวชาญ ไม่ได้แปลว่าเราล้มเหลว แต่แปลว่าเราห่วงใยเพื่อนมากพอที่จะให้เขาได้รับการดูแลที่เหมาะสม

แหล่งช่วยเหลือ:

• นักจิตวิทยา
• สายด่วนสุขภาพจิต 1323
• Lovecare Station

การที่เพื่อนไว้ใจเล่าเรื่องให้ฟัง เป็นเรื่องที่น่ายินดีมากๆ เลยนะ! แต่ก็อย่าลืมดูแลตัวเองด้วยนะ ถ้าไม่ไหวจริงๆ ก็ขอความช่วยเหลือจากคนอื่นได้เหมือนกัน พวกเราที่ Lovecare Station พร้อมรับฟังและให้คำปรึกษาเสมอ อย่าเก็บทุกอย่างไว้คนเดียวนะ!