เมื่อวันที่ 10 ตุลาคมที่ผ่านมา ครบรอบ 1 ปีที่น้องๆ เยาวชนรวมตัวกันเรียกร้องเรื่องสิทธิ์ในการเข้าถึงบริการสุขภาพจิตของวัยรุ่นอายุต่ำกว่า 18 ปี ที่ผ่านมามีความคืบหน้าอะไรบ้าง? แล้วน้องๆ จะสามารถเข้ารับการปรึกษาหรือรักษาจากจิตแพทย์ได้จริงไหม? มาอัปเดตสถานการณ์ล่าสุดกัน!

ทำไมเรื่องสิทธิ์การรักษาถึงสำคัญกับวัยรุ่น?

น้องๆ หลายคนอาจจะสงสัยว่าทำไมต้องเรียกร้องกันขนาดนี้? ทำไมการที่วัยรุ่นจะไปหาหมอจิตเวชถึงต้องมีปัญหา? เรื่องนี้สำคัญมากๆ เพราะปัญหาทางใจมันรอไม่ได้นะ!

ลองคิดดูว่าถ้าน้องๆ ป่วยเป็นโรคซึมเศร้า หรือมีอาการวิตกกังวลมากๆ แต่ไม่กล้าบอกพ่อแม่ เพราะกลัวท่านไม่เข้าใจ หรือบางคนพ่อแม่อาจจะมองว่า “คิดมากไปเอง” แล้วน้องๆ จะทำยังไง? การรอให้อายุ 18 ปี แล้วค่อยไปหาหมอเอง อาจจะสายเกินไป เพราะอาการป่วยอาจจะแย่ลงจนส่งผลกระทบต่อการเรียน การใช้ชีวิตประจำวัน และความสัมพันธ์กับคนรอบข้างได้

ที่สำคัญคือ ปัญหาทางใจมันไม่ได้เลือกอายุนะ! ใครๆ ก็เป็นได้ และการเข้าถึงการรักษาที่รวดเร็วทันท่วงที จะช่วยให้น้องๆ กลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขได้เร็วขึ้น

ทำไมบางโรงพยาบาลถึงไม่ให้เด็กต่ำกว่า 18 รักษา?

• ข้อกฎหมายที่ยังไม่ชัดเจน: แม้ว่ากฎหมายจะเปิดช่องให้เด็กอายุต่ำกว่า 18 เข้ารับการรักษาได้ แต่การตีความของแต่ละหน่วยงานอาจไม่เหมือนกัน
• ความกังวลเรื่องการฟ้องร้อง: บุคลากรทางการแพทย์บางส่วนกังวลว่าหากให้การรักษาเด็กที่อายุไม่ถึง 18 โดยไม่ได้รับความยินยอมจากผู้ปกครอง อาจจะถูกฟ้องร้องได้

สรุปข้อเรียกร้อง: ต้องการอะไรจากภาครัฐ?

น้องๆ เยาวชนและเครือข่ายองค์กรสุขภาพจิตฯ ได้ยื่นข้อเสนอ 3 ข้อ เพื่อให้ภาครัฐดำเนินการแก้ไขปัญหาและสร้างความชัดเจนในเรื่องนี้:

1. กรมสุขภาพจิตต้องออกหนังสือเวียน: เพื่อชี้แจงแนวปฏิบัติที่ชัดเจนให้หน่วยบริการทุกแห่งเข้าใจตรงกันว่า เด็กอายุต่ำกว่า 18 สามารถเข้ารับการบำบัดรักษาได้โดยไม่ต้องมีผู้ปกครองยินยอม (ยกเว้นกรณีที่ต้องรับไว้ในโรงพยาบาล)
2. ลดขั้นตอนการส่งตัว: ผู้รับบริการควรเข้ารับการรักษาได้ในทุกหน่วยบริการที่มีบริการด้านจิตเวช โดยไม่ต้องทำเรื่องขอใบส่งตัวจากโรงพยาบาลตามสิทธิ์ เพื่อให้การรักษารวดเร็วขึ้น
3. มีตัวแทนเยาวชนในคณะกรรมการสุขภาพจิต: เพื่อให้เสียงของเด็กและเยาวชนถูกรับฟังในการวางนโยบายด้านสุขภาพจิต

แล้วตอนนี้สถานการณ์เป็นยังไงบ้าง?

ถึงแม้ว่าข้อเรียกร้องบางส่วนยังอยู่ในกระบวนการดำเนินการ แต่ก็มีความคืบหน้าในเชิงกฎหมายที่สำคัญ นั่นก็คือ นักกฎหมายหลายท่านได้ออกมาให้ความเห็นว่า เด็กและเยาวชนมีสิทธิ์ที่จะเข้ารับการรักษาได้ทันที หากพบว่าตนเองป่วยเป็นโรคทางจิตเวช

ศาสตราจารย์พิเศษวิชา มหาคุณ คณบดีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต ยืนยันว่าน้องๆ สามารถไปขอรับบริการจากหน่วยงานของกรมสุขภาพจิต หรือองค์กรภาคเอกชนที่ดูแลด้านนี้ได้เลย

นอกจากนี้ กระทรวงสาธารณสุขควรให้ความรู้เกี่ยวกับการดูแลสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่นแก่จิตแพทย์ นักจิตวิทยา ครู รวมถึงให้ข้อมูลเกี่ยวกับช่องทางการขอรับคำปรึกษาด้านสุขภาพจิตแก่นักเรียนและนักศึกษาด้วย

เราจะเข้าถึงสิทธิ์การรักษาได้ยังไง?

• ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ: ลองโทรไปปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 หรือติดต่อ Lovecare Station เพื่อขอคำแนะนำ
• หาข้อมูล: ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับสิทธิการรักษาพยาบาลของเด็กและเยาวชน
• พูดคุยกับพ่อแม่: ถ้าเป็นไปได้ ลองเปิดใจคุยกับพ่อแม่เกี่ยวกับปัญหาที่น้องๆ กำลังเผชิญอยู่

ทำความเข้าใจ: ทำไมพ่อแม่อาจจะไม่เข้าใจ?

บางครั้งการที่พ่อแม่ไม่เข้าใจ ไม่ได้แปลว่าท่านไม่รักเรานะ! แต่เป็นเพราะความเข้าใจผิด หรือความเชื่อที่ผิดๆ เกี่ยวกับเรื่องสุขภาพจิตต่างหาก

หลายคนอาจจะมองว่าการไปหาจิตแพทย์คือเรื่องน่าอาย หรือคิดว่าคนที่ไปหาหมอจิตเวชคือ “คนบ้า” ซึ่งไม่เป็นความจริงเลย! โรคทางจิตเวชก็เหมือนกับโรคทั่วไป ที่สามารถรักษาให้หายได้

ถ้าเป็นไปได้ ลองชวนพ่อแม่ไปพบจิตแพทย์พร้อมกัน เพื่อให้ท่านได้เข้าใจถึงปัญหาที่เรากำลังเจอ และมีทัศนคติที่ถูกต้องเกี่ยวกับสุขภาพจิตมากขึ้น

วิธีสื่อสารกับพ่อแม่เรื่องสุขภาพจิต

1. เลือกเวลาและสถานที่ที่เหมาะสม: หาเวลาที่พ่อแม่อารมณ์ดี และอยู่ในบรรยากาศที่ผ่อนคลาย
2. อธิบายความรู้สึกของตัวเอง: บอกท่านว่าเรากำลังรู้สึกอย่างไร มีอาการอะไรบ้าง
3. ให้ข้อมูลที่ถูกต้อง: อธิบายว่าการไปพบจิตแพทย์ไม่ใช่เรื่องน่าอาย และสามารถช่วยให้เราดีขึ้นได้
4. รับฟังความคิดเห็นของท่าน: พยายามทำความเข้าใจมุมมองของพ่อแม่ และตอบข้อสงสัยของท่านอย่างใจเย็น

วัยรุ่นยุคใหม่: เข้าใจเรื่องสุขภาพจิตมากขึ้น

ต้องชื่นชมเลยว่าน้องๆ ยุคนี้มีความตื่นตัวและเข้าใจเรื่องสุขภาพจิตมากขึ้นเยอะมาก! การที่น้องๆ กล้าออกมาเรียกร้องสิทธิ์ของตัวเอง แสดงให้เห็นว่าน้องๆ ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้จริงๆ

การดูแลสุขภาพจิตตัวเองไม่ใช่เรื่องน่าอาย และการขอความช่วยเหลือเมื่อต้องการก็ไม่ใช่เรื่องผิด! อย่าปล่อยให้ปัญหาเล็กๆ กลายเป็นปัญหาใหญ่ที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตในระยะยาว

พวกเรา Lovecare Station สนับสนุนให้น้องๆ ทุกคนดูแลสุขภาพใจตัวเองให้ดี! เพราะใจดี ชีวิตก็ดีตามไปด้วยนะ!

สัญญาณเตือน: เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ?

• รู้สึกเศร้า หรือหดหู่ อย่างต่อเนื่องเป็นเวลานาน
• มีอาการวิตกกังวลมากเกินไป จนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิต
• นอนไม่หลับ หรือหลับมากเกินไป
• เบื่ออาหาร หรือกินมากเกินไป
• รู้สึกไม่มีสมาธิ หรือความจำไม่ดี
• คิดถึงเรื่องการทำร้ายตัวเอง หรือฆ่าตัวตาย

3 วิธีดูแลใจตัวเองง่ายๆ ที่ทำได้ทุกวัน

นอกจากการปรึกษาผู้เชี่ยวชาญแล้ว เรายังสามารถดูแลสุขภาพใจตัวเองได้ง่ายๆ ในชีวิตประจำวันด้วยนะ!

ลองทำตาม 3 วิธีนี้ดู:

1. หากิจกรรมที่ชอบทำ: ไม่ว่าจะเป็นการฟังเพลง ดูหนัง เล่นกีฬา อ่านหนังสือ หรือทำงานศิลปะ ทำอะไรก็ได้ที่ทำแล้วมีความสุข
2. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ: การออกกำลังกายจะช่วยให้ร่างกายหลั่งสารเอ็นโดรฟิน ซึ่งเป็นสารแห่งความสุข
3. นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ: การนอนหลับอย่างน้อย 7-8 ชั่วโมงต่อคืน จะช่วยให้ร่างกายและจิตใจได้พักผ่อนอย่างเต็มที่

ช่องทางช่วยเหลือเมื่อรู้สึกแย่

• สายด่วนสุขภาพจิต 1323: โทรฟรีตลอด 24 ชั่วโมง
• Lovecare Station: ปรึกษาออนไลน์กับผู้เชี่ยวชาญ
• เพื่อนสนิท หรือคนในครอบครัว: ระบายความรู้สึกให้คนที่ไว้ใจฟัง

เป็นกำลังใจให้น้องๆ ทุกคนนะ! อย่าลืมว่าน้องๆ ไม่ได้อยู่คนเดียวนะ ถ้ามีเรื่องไม่สบายใจ หรือต้องการคำปรึกษา อย่าลังเลที่จะทักมาคุยกับพวกเรา Lovecare Station ได้เสมอนะ!