ช่วงนี้อาจจะได้ยินคำว่า "ไบโพลาร์" บ่อยๆ ใช่มั้ย? บางทีก็อาจจะยังไม่แน่ใจว่าจริงๆ แล้วมันคืออะไรกันแน่ ไม่ต้องห่วง! เลิฟแคร์สเตชั่นรวบรวม 9 ข้อควรรู้เกี่ยวกับไบโพลาร์มาให้แล้ว อ่านจบแล้วจะเข้าใจมากขึ้นแน่นอน!

1. ไบโพลาร์…เด็กๆ ก็เป็นได้นะ!

หลายคนอาจจะคิดว่าไบโพลาร์เป็นโรคของผู้ใหญ่ แต่จริงๆ แล้วเด็กและวัยรุ่นก็เป็นได้เหมือนกันนะ! ถึงแม้ว่าส่วนใหญ่จะวินิจฉัยเจอตอนวัยรุ่นหรือผู้ใหญ่ตอนต้น แต่ก็มีเด็กเล็กๆ ที่มีอาการของโรคนี้เหมือนกัน

การวินิจฉัยในเด็กเล็กอาจจะยากหน่อย เพราะอาการมันคล้ายกับปัญหาอื่นๆ เช่น วิตกกังวล หรือสมาธิสั้น ทำให้ต้องสังเกตอาการอย่างละเอียดเลย

ถ้าสังเกตว่าน้องๆ หนูๆ มีอารมณ์เปลี่ยนแปลงผิดปกติ หรือมีอาการที่สงสัย ลองปรึกษาคุณหมอดูนะ!

สังเกตอาการในเด็ก

• หงุดหงิดง่ายกว่าปกติ
• อารมณ์เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว
• สมาธิสั้น ควบคุมตัวเองได้ยาก

2. อารมณ์ไม่ได้สวิงขึ้นลงเร็วปรู๊ดปร๊าดนะ

หลายคนเข้าใจผิดว่าไบโพลาร์คือการที่อารมณ์เปลี่ยนจากเศร้าเป็นดี (หรือจากดีเป็นเศร้า) ในเวลาแป๊บเดียว ซึ่งไม่จริงเลย! จริงๆ แล้วแต่ละช่วงอารมณ์ (ทั้งช่วงซึมเศร้า และช่วง Mania) มักจะอยู่ต่อเนื่องกันเป็นเดือนๆ เลยต่างหาก

ลองคิดภาพว่ามันเหมือนคลื่นทะเลลูกใหญ่ๆ ที่ค่อยๆ ซัดเข้ามา แล้วก็ค่อยๆ ถอยออกไป ไม่ใช่แค่คลื่นเล็กๆ ที่ซัดแล้วก็หายไปเลย

ดังนั้นอย่าเพิ่งด่วนตัดสินว่าใครเป็นไบโพลาร์แค่เพราะเขาอารมณ์ขึ้นๆ ลงๆ ในวันเดียวนะ!

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

• อารมณ์เปลี่ยนเร็วในวันเดียว
• เป็นแค่คนอารมณ์ไม่ดี
• ควบคุมตัวเองไม่ได้เลย

3. กรรมพันธุ์ก็มีส่วนนะ!

ถ้ามีคนในครอบครัวเป็นไบโพลาร์ ก็มีโอกาสที่เราจะเป็นมากขึ้นเหมือนกัน เพราะโรคนี้มีความเกี่ยวข้องกับพันธุกรรมอยู่บ้าง

ถ้าพ่อหรือแม่เป็นไบโพลาร์ ลูกก็มีโอกาสเป็นประมาณ 10% ซึ่งก็ถือว่าสูงกว่าคนทั่วไป แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าถ้าพ่อแม่เป็น ลูกจะต้องเป็นเสมอไปนะ!

ถึงแม้กรรมพันธุ์จะมีส่วน แต่ปัจจัยอื่นๆ เช่น สภาพแวดล้อม และการเลี้ยงดูก็สำคัญเหมือนกัน

ปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ

• ความเครียดสะสม
• การใช้สารเสพติด
• เหตุการณ์กระทบกระเทือนจิตใจ

4. วินิจฉัยผิดบ่อยมาก!

อย่างที่บอกไปว่าอาการของไบโพลาร์มันคล้ายกับโรคอื่นๆ ทำให้วินิจฉัยผิดได้บ่อยมาก! บางทีอาจจะถูกวินิจฉัยว่าเป็นโรคซึมเศร้า สมาธิสั้น หรือแม้แต่วิตกกังวล

โดยเฉพาะในช่วง Mania ที่ผู้ป่วยอาจจะดูเหมือนกระตือรือร้น ผิดปกติ ทำให้ถูกมองว่าเป็นแค่คนสมาธิสั้นได้ง่ายๆ

ดังนั้นการวินิจฉัยที่ถูกต้องและแม่นยำจึงสำคัญมากๆ เพื่อให้ได้รับการรักษาที่เหมาะสม

สำคัญ: ถ้าไม่แน่ใจในผลวินิจฉัย ลองปรึกษาคุณหมอหลายๆ ท่าน เพื่อความแน่ใจนะ

5. ช่วงตั้งครรภ์…อาการอาจจะแย่ลง

สำหรับคุณแม่ที่เป็นไบโพลาร์ ช่วงตั้งครรภ์อาจจะเป็นช่วงที่ยากลำบาก เพราะอาการของโรคอาจจะกำเริบขึ้นได้

มีการศึกษาพบว่าผู้หญิงที่เป็นไบโพลาร์ประมาณ 45% มีอาการแย่ลงในช่วงตั้งครรภ์ ทั้งในช่วงซึมเศร้า และช่วง Mania

ดังนั้นคุณแม่ที่เป็นไบโพลาร์ ควรปรึกษาคุณหมออย่างใกล้ชิด เพื่อวางแผนการดูแลรักษาที่เหมาะสมตลอดช่วงตั้งครรภ์

สิ่งที่ต้องระวัง

• ผลกระทบของยาต่อลูกในท้อง
• ความเครียดสะสมของคุณแม่
• การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน

6. จุดสังเกตสำคัญคือ "Mania"

ถึงแม้ว่าคนที่เป็นไบโพลาร์ส่วนใหญ่จะมีอารมณ์แปรปรวนง่าย แต่จริงๆ แล้วอาการนี้ก็เจอได้บ่อยในโรคอื่นๆ เหมือนกัน

ดังนั้นจุดสังเกตสำคัญของไบโพลาร์คือช่วง Mania หรือช่วงที่อารมณ์ดีเกินปกติ! ช่วงนี้ผู้ป่วยจะรู้สึกเหมือนมีพลังล้นเหลือ มั่นใจในตัวเองสูงมาก นอนน้อยก็ไม่ง่วง

นอกจากนี้ก็อาจจะมีพฤติกรรมเสี่ยง เช่น ใช้จ่ายฟุ่มเฟือย หรือมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน

อาการ Mania ที่พบบ่อย

1. รู้สึกมีความสุขมากเกินไป
2. นอนน้อยก็ไม่ง่วง
3. พูดเร็ว พูดมาก
4. ใช้จ่ายเกินตัว
5. มีความคิดสร้างสรรค์พุ่งพล่าน

7. ยาแก้ซึมเศร้า…อาจไม่ใช่คำตอบ

การรักษาไบโพลาร์ด้วยยาแก้ซึมเศร้าเพียงอย่างเดียว อาจจะอันตราย เพราะมันอาจจะกระตุ้นให้เกิดช่วง Mania ขึ้นมาได้!

ยาหลักที่ใช้ในการรักษาไบโพลาร์คือยาควบคุมอารมณ์ (Mood Stabilizer) ซึ่งจะช่วยปรับสมดุลของสารเคมีในสมอง

ส่วนยาอื่นๆ เช่น ยาแก้ซึมเศร้า หรือยานอนหลับ อาจจะใช้เสริมในบางกรณี แต่ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของคุณหมออย่างใกล้ชิดเท่านั้น

ยาที่ใช้รักษาไบโพลาร์

• ยาควบคุมอารมณ์ (Mood Stabilizer)
• ยาต้านเศร้า (Antidepressant)
• ยาแก้จิตเภท (Antipsychotic)

8. ซึมเศร้า…อาจเป็นแค่ส่วนหนึ่ง

อย่างที่บอกไปว่าไบโพลาร์มักจะถูกวินิจฉัยผิดว่าเป็นโรคซึมเศร้า เพราะในช่วงแรกผู้ป่วยส่วนใหญ่มักจะมีอาการซึมเศร้าเป็นหลัก

มีการศึกษาพบว่ากว่าจะวินิจฉัยไบโพลาร์ได้อย่างถูกต้อง อาจจะต้องใช้เวลานานถึง 8 ปี! เพราะฉะนั้นการสังเกตอาการตัวเองและคนรอบข้างอย่างละเอียดจึงสำคัญมากๆ

ถ้ามีอาการซึมเศร้าร่วมกับอาการอื่นๆ ที่สงสัยว่าจะเป็น Mania ลองปรึกษาคุณหมอดูนะ!

สิ่งที่ต้องสังเกต

• มีช่วงอารมณ์ดีเกินปกติ
• มีพฤติกรรมเสี่ยง
• คนในครอบครัวมีประวัติเป็นไบโพลาร์

9. ไม่ได้สู้คนเดียวนะ!

ถ้าคุณหรือคนที่คุณรักกำลังเผชิญหน้ากับไบโพลาร์ อยากให้รู้ว่าคุณไม่ได้อยู่คนเดียวนะ! มีคนอีกมากมายที่กำลังเผชิญกับเรื่องนี้เหมือนกัน

การพูดคุยกับคนที่เข้าใจ หรือเข้าร่วมกลุ่มสนับสนุน จะช่วยให้คุณรู้สึกดีขึ้น และได้รับกำลังใจในการต่อสู้กับโรคนี้

จำไว้เสมอว่าการขอความช่วยเหลือไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นการแสดงความเข้มแข็งอย่างหนึ่งต่างหาก!

ไม่ว่าคุณจะเป็นใคร เพศอะไร หรือมีความหลากหลายทางเพศแบบไหน เลิฟแคร์สเตชั่นพร้อมอยู่เคียงข้างและให้กำลังใจเสมอ

สำคัญ: การดูแลตัวเองและขอความช่วยเหลือจากคนรอบข้างเป็นสิ่งสำคัญมากๆ ในการจัดการกับไบโพลาร์

ไบโพลาร์อาจจะดูน่ากลัว แต่ถ้าเราเข้าใจมันดีพอ เราก็สามารถรับมือกับมันได้! อย่ากลัวที่จะขอความช่วยเหลือ และอย่าลืมดูแลตัวเองให้ดีนะ! ถ้าไม่รู้จะปรึกษาใคร เลิฟแคร์สเตชั่นพร้อมรับฟังเสมอ!