เคยไหม อยู่ดีๆ ก็รู้สึกเหมือนใจจะขาด หายใจไม่ออก เหงื่อแตก ตัวสั่น ทั้งๆ ที่ไม่ได้อยู่ในสถานการณ์อันตราย? อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของ โรคแพนิค (Panic Disorder) ได้นะ! มาทำความรู้จักโรคนี้ให้มากขึ้น จะได้รู้ว่าเราไม่ได้อยู่คนเดียว และมีวิธีรับมือกับมันได้แน่นอน

ทำความเข้าใจโรคแพนิค: มันคืออะไรกันแน่?

โรคแพนิคคือภาวะที่ร่างกายตอบสนองต่อความกลัวหรือความตื่นตระหนกอย่างรุนแรง โดยไม่มีสาเหตุที่ชัดเจน เหมือนร่างกายส่งสัญญาณเตือนภัยผิดพลาด ทำให้เกิดอาการต่างๆ ทางร่างกายและจิตใจตามมา

อาการแพนิคจะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและรุนแรง โดยทั่วไปจะพีคสุดภายใน 10 นาที และอาจกินเวลานานหลายนาทีถึงครึ่งชั่วโมงเลยทีเดียว ฟังดูน่ากลัวใช่ไหมล่ะ? แต่ไม่ต้องกังวลไป เพราะเราสามารถเรียนรู้ที่จะรับมือกับมันได้

ที่สำคัญคือ โรคแพนิค ไม่ได้อันตรายถึงชีวิต แต่มันส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของเรา ทำให้เกิดความกังวล กลัวว่าอาการจะกลับมาอีก จนอาจส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันและการเข้าสังคมได้

ความแตกต่างระหว่างความกลัวทั่วไปกับอาการแพนิค

• ความกลัวทั่วไป: เกิดขึ้นเมื่อเผชิญกับสถานการณ์ที่น่ากลัวหรือเป็นอันตรายจริงๆ เช่น กลัวงู กลัวความสูง
• อาการแพนิค: เกิดขึ้นโดยไม่มีสาเหตุที่ชัดเจน หรือเกิดขึ้นในสถานการณ์ที่ไม่น่ากลัวเท่าที่ควร

อาการของโรคแพนิค: ร่างกายส่งสัญญาณอะไรบ้าง?

อาการของโรคแพนิคค่อนข้างหลากหลาย และอาจแตกต่างกันไปในแต่ละคน แต่โดยทั่วไปมักมีอาการเหล่านี้อย่างน้อย 4 ข้อ:

• ใจสั่น หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ
• เหงื่อแตก
• ตัวสั่น
• หายใจไม่ออก หรือรู้สึกเหมือนหายใจไม่อิ่ม
• เจ็บหน้าอก หรือรู้สึกอึดอัดในช่องอก
• คลื่นไส้ หรือปวดท้อง
• วิงเวียนศีรษะ หรือรู้สึกเหมือนจะเป็นลม
• รู้สึกเหมือนไม่ใช่ตัวเอง หรือรู้สึกเหมือนโลกไม่เป็นความจริง
• กลัวว่าจะควบคุมตัวเองไม่ได้ หรือกลัวว่าจะเป็นบ้า
• กลัวว่าจะตาย
• ชา หรือรู้สึกซ่าตามตัว
• หนาวสั่น หรือร้อนวูบวาบ

อาการเหล่านี้อาจทำให้เรารู้สึกเหมือนกำลังจะตาย หรือกำลังเป็นบ้าได้เลยนะ! แต่จำไว้เสมอว่ามันเป็นเพียงอาการของโรคแพนิคเท่านั้น และมันจะหายไปในที่สุด

ถ้ามีอาการเหล่านี้บ่อยๆ และส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ควรไปปรึกษาคุณหมอเพื่อวินิจฉัยและรับการรักษาอย่างถูกต้องนะ

สาเหตุของโรคแพนิค: อะไรเป็นตัวกระตุ้น?

สาเหตุของโรคแพนิคยังไม่เป็นที่เข้าใจอย่างแน่ชัด แต่เชื่อว่าเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งทางร่างกายและจิตใจ:

• ปัจจัยทางชีวภาพ: ความผิดปกติของสารเคมีในสมอง เช่น สารสื่อประสาท (neurotransmitters) ที่ไม่สมดุล
• ปัจจัยทางพันธุกรรม: มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคแพนิค
• ปัจจัยทางจิตใจ: ความเครียด ความวิตกกังวล ภาวะซึมเศร้า หรือเคยเผชิญกับเหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจอย่างรุนแรง
• ปัจจัยอื่นๆ: การใช้สารเสพติด การดื่มแอลกอฮอล์ การสูบบุหรี่ หรือการเจ็บป่วยทางร่างกาย

นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยกระตุ้น (triggers) ที่อาจทำให้อาการแพนิคกำเริบได้ เช่น:

• สถานการณ์ที่ทำให้รู้สึกกดดัน หรือเครียด
• สถานที่ที่เคยมีประสบการณ์แพนิคมาก่อน
• การดื่มเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน
• การอดนอน

ทำความเข้าใจการทำงานของสมองเมื่อเกิดอาการแพนิค

เมื่อเกิดอาการแพนิค สมองส่วนอะมิกดาลา (amygdala) ซึ่งเป็นศูนย์ควบคุมอารมณ์และความกลัว จะทำงานมากเกินไป ทำให้ร่างกายตอบสนองเหมือนกำลังเผชิญกับอันตรายจริงๆ ทั้งๆ ที่ไม่มีอะไรเกิดขึ้น

ร่างกายจะหลั่งสารอะดรีนาลีน (adrenaline) ออกมา ทำให้หัวใจเต้นเร็ว หายใจเร็ว และเตรียมพร้อมที่จะต่อสู้หรือหลีกหนี (fight-or-flight response) ซึ่งเป็นปฏิกิริยาตอบสนองตามธรรมชาติของร่างกายต่ออันตราย

วิธีรับมือกับอาการแพนิค: ทำยังไงเมื่อใจมันสั่น?

เมื่อเกิดอาการแพนิค สิ่งสำคัญคือต้องตั้งสติและพยายามควบคุมตัวเองให้ได้ ลองทำตามวิธีเหล่านี้ดูนะ:

1. หายใจลึกๆ: หายใจเข้าทางจมูกช้าๆ ลึกๆ กลั้นไว้ 2-3 วินาที แล้วค่อยๆ ผ่อนลมหายใจออกทางปาก ทำซ้ำๆ จนกว่าจะรู้สึกดีขึ้น
2. โฟกัสกับสิ่งรอบตัว: มองไปรอบๆ แล้วพยายามสังเกตสิ่งต่างๆ เช่น สี รูปร่าง หรือเสียง เพื่อดึงความสนใจออกจากอาการแพนิค
3. พูดคุยกับใครสักคน: โทรหาเพื่อนสนิท คนในครอบครัว หรือคนที่ไว้ใจ เพื่อระบายความรู้สึก หรือขอคำแนะนำ
4. เตือนตัวเองว่ามันจะหายไป: บอกตัวเองว่าอาการแพนิคเป็นเพียงชั่วคราว และมันจะหายไปในที่สุด
5. ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ: เกร็งและคลายกล้ามเนื้อทีละส่วน เพื่อลดความตึงเครียดในร่างกาย
6. ใช้เทคนิค Grounding: หากรู้สึกเหมือนหลุดออกจากความเป็นจริง ลองใช้เทคนิค Grounding เช่น การสัมผัสพื้น การถือวัตถุ หรือการจินตนาการถึงสถานที่ที่ปลอดภัย

สิ่งสำคัญคือต้องฝึกฝนเทคนิคเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้สามารถนำไปใช้ได้จริงเมื่อเกิดอาการแพนิค

การรักษาโรคแพนิค: มีทางออกไหม?

โรคแพนิคสามารถรักษาได้ด้วยวิธีการต่างๆ ดังนี้:

• การใช้ยา: ยาต้านเศร้า (antidepressants) หรือยาคลายกังวล (anti-anxiety medications) สามารถช่วยลดอาการแพนิคได้ แต่ควรปรึกษาคุณหมอก่อนใช้ยาเสมอ
• จิตบำบัด: การพูดคุยกับนักจิตวิทยาหรือจิตแพทย์ เพื่อเรียนรู้เทคนิคการรับมือกับความกลัวและความวิตกกังวล การบำบัดที่นิยมใช้คือ Cognitive Behavioral Therapy (CBT)
• การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม: การออกกำลังกาย การพักผ่อนให้เพียงพอ การหลีกเลี่ยงสารกระตุ้น เช่น คาเฟอีนและแอลกอฮอล์

การรักษาโรคแพนิคต้องใช้เวลาและความอดทน แต่ผลลัพธ์ที่ได้คุ้มค่าแน่นอน เพราะจะช่วยให้เรากลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขอีกครั้ง

Cognitive Behavioral Therapy (CBT) คืออะไร?

CBT เป็นการบำบัดที่ช่วยให้เรา เข้าใจความคิดและความเชื่อ ที่ทำให้เกิดอาการแพนิค และเรียนรู้ที่จะเปลี่ยนความคิดเหล่านั้นให้เป็นไปในทางบวกมากขึ้น

CBT ยังช่วยให้เรา เผชิญหน้ากับความกลัว อย่างค่อยเป็นค่อยไป เพื่อลดความวิตกกังวลและอาการแพนิคที่เกิดขึ้น

การดูแลตัวเองเมื่อเป็นโรคแพนิค: ใส่ใจทั้งร่างกายและจิตใจ

การดูแลตัวเองเป็นสิ่งสำคัญมากสำหรับผู้ที่เป็นโรคแพนิค ลองทำตามคำแนะนำเหล่านี้ดูนะ:

• พักผ่อนให้เพียงพอ: นอนหลับอย่างน้อย 7-8 ชั่วโมงต่อคืน
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ: การออกกำลังกายช่วยลดความเครียดและความวิตกกังวล
• กินอาหารที่มีประโยชน์: หลีกเลี่ยงอาหารแปรรูป อาหารที่มีน้ำตาลสูง และอาหารที่มีไขมันสูง
• หลีกเลี่ยงสารกระตุ้น: งดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน แอลกอฮอล์ และบุหรี่
• ทำกิจกรรมที่ผ่อนคลาย: เช่น อ่านหนังสือ ฟังเพลง ดูหนัง หรือทำสมาธิ
• หากิจกรรมที่ชอบทำ: การทำกิจกรรมที่ชอบช่วยให้รู้สึกมีความสุขและลดความเครียด

อย่าลืมให้ความสำคัญกับสุขภาพจิตใจของตัวเองด้วยนะ! หาเวลาพักผ่อน พูดคุยกับคนที่ไว้ใจ หรือหากิจกรรมที่ช่วยให้รู้สึกผ่อนคลาย

ถ้าอาการไม่ดีขึ้น หรือส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ควรไปปรึกษาคุณหมอหรือนักจิตวิทยาเพื่อขอความช่วยเหลือ

ไม่ว่าใครก็สามารถเป็นโรคแพนิคได้ และการขอความช่วยเหลือไม่ใช่เรื่องน่าอาย! การดูแลตัวเองและเข้ารับการรักษาอย่างถูกต้อง จะช่วยให้เรากลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขอีกครั้ง

เป็นกำลังใจให้นะทุกคน! ❤️

ถ้ายังรู้สึกไม่สบายใจ หรืออยากปรึกษาใครสักคนเพิ่มเติม สามารถมาคุยกับพวกเรา Lovecare Station ได้เสมอนะ พวกเราพร้อมรับฟังและให้คำแนะนำเสมอ 😊