ทุกคนเคยรู้สึกกังวลกันทั้งนั้นแหละเนอะ แต่ถ้าความกังวลมันมากเกินไป จนส่งผลกระทบกับการเรียน การทำงาน หรือการใช้ชีวิตประจำวัน อันนี้อาจจะไม่ใช่เรื่องปกติแล้วนะ มาทำความเข้าใจ 'โรควิตกกังวล' ให้มากขึ้น พร้อมวิธีรับมือไปด้วยกัน!

โรควิตกกังวลคืออะไร? ต่างจากกังวลทั่วไปยังไง?

ความกังวลเป็นเรื่องธรรมชาติที่เกิดขึ้นได้เมื่อเราต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่กดดัน หรือไม่แน่นอน แต่สำหรับคนที่เป็นโรควิตกกังวล ความกังวลมันจะรุนแรง เรื้อรัง และเกิดขึ้นบ่อยกว่าคนทั่วไป

อาการของโรควิตกกังวลไม่ได้มีแค่เรื่องใจนะ บางคนอาจแสดงออกมาทางร่างกาย เช่น ใจสั่น หายใจไม่อิ่ม ปวดหัว ปวดท้อง หรือนอนไม่หลับ ซึ่งอาการเหล่านี้มันรบกวนชีวิตประจำวันของเรามากๆ เลยล่ะ

แล้วจะรู้ได้ยังไงว่าเราแค่กังวล หรือเป็นโรควิตกกังวล?

• ความถี่: กังวลบ่อยแค่ไหน? แทบทุกวัน หรือแค่บางครั้ง?
• ความรุนแรง: กังวลมากจนทำอะไรไม่ได้เลยไหม?
• ระยะเวลา: อาการกังวลเป็นนานแค่ไหน? เป็นๆ หายๆ หรือเป็นต่อเนื่อง?
• ผลกระทบ: ความกังวลส่งผลเสียต่อการเรียน การงาน ความสัมพันธ์ หรือสุขภาพไหม?

ถ้าตอบว่า 'ใช่' ในหลายๆ ข้อ ลองสำรวจตัวเองอย่างละเอียดในหัวข้อต่อไปได้เลย

สัญญาณเตือน! อาการแบบไหนที่เข้าข่ายโรควิตกกังวล?

อาการของโรควิตกกังวลมีหลากหลายรูปแบบ และแต่ละคนก็อาจมีอาการแตกต่างกันไป แต่โดยทั่วไปจะมีอาการเหล่านี้:

• กังวลมากเกินไปเกี่ยวกับเรื่องต่างๆ ในชีวิตประจำวัน
• ควบคุมความกังวลไม่ได้
• รู้สึกกระสับกระส่าย หงุดหงิดง่าย
• สมาธิสั้น วอกแวก
• นอนไม่หลับ หรือหลับไม่สนิท
• เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย
• กล้ามเนื้อตึง ปวดเมื่อย
• ใจสั่น หายใจไม่อิ่ม
• เหงื่อออกมาก
• ปวดท้อง คลื่นไส้

ถ้ามีอาการเหล่านี้หลายข้อ และเป็นมานานเกิน 6 เดือน ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญนะ

เช็คลิสต์อาการวิตกกังวลในเด็กและวัยรุ่น

สำหรับน้องๆ วัยเรียน อาจมีอาการอื่นๆ เพิ่มเติม เช่น

• หลีกเลี่ยงการไปโรงเรียน หรือทำกิจกรรมต่างๆ
• มีปัญหาเรื่องการเข้าสังคม
• ผลการเรียนตกต่ำ
• ต้องการให้คนอื่นยืนยันในความสามารถของตัวเองตลอดเวลา

อะไรคือสาเหตุของโรควิตกกังวล?

สาเหตุของโรควิตกกังวลมีความซับซ้อน และมักเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็นปัจจัยทางชีวภาพ จิตใจ และสิ่งแวดล้อม

ปัจจัยทางชีวภาพ: พันธุกรรมมีส่วนเกี่ยวข้อง คนที่มีคนในครอบครัวเป็นโรควิตกกังวล จะมีโอกาสเป็นโรคนี้มากขึ้น นอกจากนี้ ความไม่สมดุลของสารเคมีในสมอง ก็อาจเป็นสาเหตุได้เช่นกัน

ปัจจัยทางจิตใจ: ประสบการณ์ในวัยเด็ก เช่น การถูกทอดทิ้ง การถูกทำร้าย หรือการเห็นความรุนแรง อาจส่งผลต่อการพัฒนาของโรควิตกกังวลได้

ปัจจัยทางสิ่งแวดล้อม: เหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจ เช่น การสูญเสียคนที่รัก การเผชิญกับภัยพิบัติ หรือการถูกกลั่นแกล้ง ก็สามารถกระตุ้นให้เกิดโรควิตกกังวลได้

ทำความเข้าใจกลไกการทำงานของความกังวล

ลองนึกภาพว่าสมองของเรามีระบบ 'เตือนภัย' ที่คอยสอดส่องอันตรายอยู่ตลอดเวลา ในคนที่เป็นโรควิตกกังวล ระบบนี้มันอาจจะทำงานไวเกินไป ทำให้เรา 'ตื่นตูม' กับเรื่องที่ไม่น่ากังวลก็ได้

วิธีรับมือกับโรควิตกกังวลด้วยตัวเอง (Self-Care)

ถึงแม้โรควิตกกังวลจะต้องได้รับการดูแลจากผู้เชี่ยวชาญ แต่เราก็สามารถดูแลตัวเองเบื้องต้นได้ด้วยวิธีง่ายๆ เหล่านี้:

• ฝึกหายใจคลายเครียด: หายใจเข้าลึกๆ ทางจมูก กลั้นไว้ 4 วินาที แล้วค่อยๆ ผ่อนออกทางปาก ทำซ้ำๆ จนรู้สึกผ่อนคลาย
• ออกกำลังกาย: การออกกำลังกายช่วยลดความเครียด และเพิ่มสารเอ็นดอร์ฟิน ซึ่งเป็นสารแห่งความสุข
• นอนหลับให้เพียงพอ: พักผ่อนให้เต็มที่ อย่างน้อย 7-8 ชั่วโมงต่อคืน
• กินอาหารที่มีประโยชน์: หลีกเลี่ยงอาหารแปรรูป น้ำตาล และคาเฟอีน เพราะอาจทำให้อาการแย่ลง
• หากิจกรรมที่ชอบทำ: ทำอะไรก็ได้ที่ทำให้เรามีความสุข และผ่อนคลาย

เทคนิค 'Grounding' ช่วยดึงสติกลับมาอยู่กับปัจจุบัน

เมื่อรู้สึกกังวลมากๆ ลองใช้เทคนิค Grounding เพื่อดึงสติกลับมาอยู่กับปัจจุบัน เช่น

1. มองไปรอบๆ ตัว แล้วบอกชื่อสิ่งของ 5 อย่างที่เห็น
2. สัมผัสสิ่งของ 4 อย่าง แล้วบรรยายลักษณะของมัน
3. ฟังเสียง 3 อย่างที่ได้ยิน
4. ดมกลิ่น 2 อย่างที่ได้กลิ่น
5. ชิมรสชาติ 1 อย่างที่กิน

เมื่อไหร่ที่ควรไปพบผู้เชี่ยวชาญ?

ถ้าลองทำตามวิธีต่างๆ ข้างต้นแล้ว อาการยังไม่ดีขึ้น หรือความกังวลส่งผลกระทบกับการใช้ชีวิตประจำวันอย่างมาก ควรปรึกษาจิตแพทย์ หรือนักจิตวิทยา

การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ไม่ได้หมายความว่าเรา 'เป็นบ้า' นะ! มันเหมือนกับการไปหาหมอเมื่อเราไม่สบายกาย แค่เป็นการดูแลสุขภาพใจของเราเท่านั้นเอง

การรักษาโรควิตกกังวลมีอะไรบ้าง?

การรักษาส่วนใหญ่จะใช้การผสมผสานระหว่างการทำจิตบำบัด (therapy) และการใช้ยา

• จิตบำบัด: ช่วยให้เราเข้าใจความคิด ความรู้สึก และพฤติกรรมของตัวเองมากขึ้น และเรียนรู้วิธีรับมือกับความกังวลอย่างมีประสิทธิภาพ
• ยา: ช่วยปรับสมดุลของสารเคมีในสมอง และลดอาการต่างๆ ของโรควิตกกังวล

คำแนะนำเพิ่มเติมสำหรับเพื่อนๆ และครอบครัวของผู้ป่วย

ถ้ามีเพื่อน หรือคนในครอบครัวเป็นโรควิตกกังวล สิ่งที่เราทำได้คือ:

• รับฟังอย่างตั้งใจ: ให้เขาได้ระบายความรู้สึก โดยไม่ตัดสิน
• ให้กำลังใจ: บอกเขาว่าเราเข้าใจ และพร้อมจะอยู่เคียงข้าง
• ช่วยหาข้อมูล: แนะนำแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ หรือพาไปพบผู้เชี่ยวชาญ
• อดทน: การรักษาโรควิตกกังวลต้องใช้เวลา อย่าท้อแท้

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงในการพูดคุยกับผู้ป่วย

มีบางสิ่งที่เราควรหลีกเลี่ยงในการพูดคุยกับผู้ป่วย เช่น

• "อย่าคิดมากเลย"
• "ทำไมถึงกังวลเรื่องแค่นี้"
• "เดี๋ยวก็หาย"

คำพูดเหล่านี้อาจทำให้ผู้ป่วยรู้สึกว่าความรู้สึกของเขาถูกมองข้าม และไม่เข้าใจ

อย่าปล่อยให้ความกังวลมากลืนกินชีวิต!

โรควิตกกังวลเป็นเรื่องที่จัดการได้นะ! อย่าอายที่จะขอความช่วยเหลือ เพราะการดูแลสุขภาพใจก็สำคัญไม่แพ้สุขภาพกาย ถ้าไม่รู้จะเริ่มตรงไหน ปรึกษาพวกเรา Lovecare Station ได้เสมอนะ พวกเราพร้อมรับฟังและให้คำแนะนำเสมอ 😊