เคยสงสัยไหมว่าทำไมวัยรุ่นถึงเป็นช่วงเวลาที่ทั้งสนุกสุดเหวี่ยงและสับสนวุ่นวายไปพร้อมๆ กัน? จริงๆ แล้วมันมีเหตุผลเบื้องหลังนะ ทั้งเรื่องร่างกาย จิตใจ และสังคมเลย มาทำความเข้าใจตัวเองและเพื่อนๆ ในวัยนี้ไปด้วยกันดีกว่า!

ทำไมวัยรุ่นถึงรู้สึกทั้งสุขและทุกข์?

วัยรุ่นเป็นช่วงที่ร่างกายและสมองกำลังเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ เหมือนเรามีรถสปอร์ตคันใหม่ที่เครื่องแรง แต่เบรกอาจจะยังไม่ค่อยอยู่เท่าไหร่ ทำให้บางทีก็พุ่งชนนู่นชนนี่บ้างเป็นธรรมดา

สมองส่วนที่ควบคุมอารมณ์และการตัดสินใจ (สมองส่วนหน้า) ยังพัฒนาไม่เต็มที่ ทำให้วัยรุ่นอาจจะรู้สึกอินกับทุกอย่างมากเป็นพิเศษ ทั้งเรื่องดีใจ เสียใจ โกรธ หรือผิดหวัง

นอกจากนี้ วัยรุ่นยังต้องการค้นหาตัวเอง อยากเป็นที่ยอมรับของเพื่อนๆ และอยากมีอิสระ ทำให้ต้องเผชิญกับความท้าทายและความกดดันมากมาย

สมองวัยรุ่นทำงานหนักกว่าที่คิด

• Dr. Luna ทำการทดลองให้วัยรุ่นมองตรงๆ และไม่สนใจแสงที่แวบขึ้นมาด้านข้าง
• ผลปรากฏว่าวัยรุ่นทำได้ดีพอๆ กับผู้ใหญ่ แต่สมองต้องใช้พลังงานมากกว่ามาก
• แสดงให้เห็นว่าสมองส่วนหน้าที่ใช้ควบคุมการวางแผนและการตัดสินใจทำงานหนักเป็นพิเศษในวัยรุ่น

ความต้องการของวัยรุ่นที่ต้องทำความเข้าใจ

วัยรุ่นไม่ได้อยากต่อต้านหรือดื้อรั้นเสมอไปนะ จริงๆ แล้วพวกเขากำลังพยายามค้นหาตัวเอง สร้างตัวตน และอยากเป็นที่ยอมรับต่างหาก

การที่วัยรุ่นแสดงออกในรูปแบบต่างๆ เช่น แต่งตัวแปลกๆ ทำกิจกรรมเสี่ยงๆ หรือมีอารมณ์ขึ้นๆ ลงๆ เป็นส่วนหนึ่งของการสำรวจตัวเองและทดลองสิ่งที่แตกต่าง

การเข้าใจความต้องการเหล่านี้จะช่วยให้เราสื่อสารและสนับสนุนวัยรุ่นได้อย่างเหมาะสม

สิ่งที่วัยรุ่นต้องการจริงๆ

• การยอมรับจากเพื่อนและครอบครัว
• อิสระในการตัดสินใจและเลือกเส้นทางของตัวเอง
• พื้นที่ปลอดภัยในการแสดงออกและระบายความรู้สึก

ผลกระทบของอารมณ์ต่อการเรียนรู้และพฤติกรรม

เมื่อวัยรุ่นรู้สึกเครียด กดดัน หรือเศร้า จะส่งผลกระทบต่อการเรียนรู้และความสามารถในการทำสิ่งต่างๆ ได้

สมองจะใช้พลังงานไปกับการจัดการอารมณ์ ทำให้ไม่มีสมาธิ เรียนไม่รู้เรื่อง หรือทำกิจกรรมที่เคยชอบได้ไม่ดีเหมือนเดิม

แต่ไม่ต้องกังวล! ถ้าเราสามารถจัดการอารมณ์ได้ดี ศักยภาพของเราก็จะกลับคืนมาเหมือนเดิม

สัญญาณเตือนที่ควรสังเกต

• ผลการเรียนตกต่ำ
• เบื่อหน่าย ไม่อยากทำอะไร
• แยกตัวออกจากเพื่อนและครอบครัว
• มีพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงไป เช่น นอนไม่หลับ กินเยอะเกินไป หรือใช้สารเสพติด

วิธีรับมือกับอารมณ์ที่หลากหลาย

มีหลายวิธีที่เราสามารถใช้จัดการกับอารมณ์ของตัวเองได้ ลองหาวิธีที่เหมาะกับเราที่สุดนะ

พูดคุยกับคนที่ไว้ใจ: ระบายความรู้สึกกับเพื่อนสนิท คนในครอบครัว หรือผู้เชี่ยวชาญ

ทำกิจกรรมที่ชอบ: หากิจกรรมที่ทำให้เราผ่อนคลายและมีความสุข เช่น ฟังเพลง เล่นกีฬา วาดรูป หรือดูหนัง

เทคนิคจัดการอารมณ์ง่ายๆ

1. หายใจลึกๆ: เมื่อรู้สึกเครียดหรือกังวล ลองหายใจเข้าออกช้าๆ ลึกๆ จะช่วยให้ใจเย็นลงได้
2. ออกกำลังกาย: การออกกำลังกายช่วยลดความเครียดและเพิ่มสารเอ็นโดรฟิน (สารแห่งความสุข)
3. เขียนบันทึก: การเขียนบันทึกช่วยให้เราสำรวจความคิดและความรู้สึกของตัวเองได้

เมื่อไหร่ที่ควรขอความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ

ถ้าเรารู้สึกว่าไม่สามารถจัดการกับอารมณ์ของตัวเองได้ หรือมีอาการที่รบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน ควรขอความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ เช่น นักจิตวิทยา หรือจิตแพทย์

การขอความช่วยเหลือไม่ได้หมายความว่าเราอ่อนแอ แต่มันคือการแสดงความกล้าหาญที่จะดูแลสุขภาพจิตใจของตัวเอง

จำไว้ว่ามีคนที่พร้อมจะรับฟังและช่วยเหลือเราเสมอ

ช่องทางขอความช่วยเหลือ

• ปรึกษาครูแนะแนวหรืออาจารย์ที่ปรึกษา
• ติดต่อสายด่วนสุขภาพจิต 1323
• เข้ารับการปรึกษาที่โรงพยาบาลหรือคลินิกใกล้บ้าน

สร้างพื้นที่ปลอดภัยและเข้าใจซึ่งกันและกัน

การสร้างสังคมที่เข้าใจและยอมรับความแตกต่างของแต่ละคนเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้วัยรุ่นรู้สึกปลอดภัยที่จะแสดงออกและขอความช่วยเหลือ

รับฟังเพื่อนๆ อย่างตั้งใจ ให้กำลังใจ และไม่ตัดสิน

ถ้าเราทุกคนช่วยกันสร้างพื้นที่ปลอดภัย วัยรุ่นก็จะเติบโตอย่างมีความสุขและมีสุขภาพจิตที่ดี

สิ่งที่เราทำได้เพื่อสร้างพื้นที่ปลอดภัย

• เป็นผู้ฟังที่ดี
• ให้กำลังใจและสนับสนุน
• ไม่ตัดสินหรือบูลลี่
• สร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับปัญหาสุขภาพจิต

วัยรุ่นเป็นช่วงเวลาที่สวยงามและมีคุณค่า อย่ากลัวที่จะเผชิญหน้ากับความท้าทายและเรียนรู้ที่จะเติบโตไปพร้อมกับมันนะ! ถ้ามีอะไรไม่สบายใจ Lovecare Station พร้อมเป็นเพื่อนคุยและให้คำปรึกษาเสมอ

นรพันธ์ ทองเชื่อม
นักจิตวิทยาและที่ปรึกษาด้านสุขภาพจิต เลิฟแคร์สเตชั่น