เคยไหมดูละครแล้วเจอตัวละครอารมณ์ขึ้นๆ ลงๆ เดี๋ยวดีใจสุดเหวี่ยง เดี๋ยวเศร้าซึม แล้วคิดว่า 'นี่มันไบโพลาร์ชัดๆ!' จริงๆ แล้วโรคไบโพลาร์ หรือโรคอารมณ์สองขั้ว มันไม่ได้ง่ายขนาดนั้นนะ วันนี้ Lovecare Station จะมาไขข้อข้องใจ ทำความเข้าใจโรคนี้ให้ถูกต้อง จะได้ไม่เข้าใจผิดกันอีกต่อไป!

ไบโพลาร์ (Bipolar Disorder) คืออะไรกันแน่?

โรคไบโพลาร์ หรือชื่อเต็มๆ คือ โรคอารมณ์แปรปรวนสองขั้ว เป็นโรคทางจิตเวชที่ส่งผลต่ออารมณ์ของเรา ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ที่ผิดปกติ สลับขั้วไปมาระหว่างช่วงอารมณ์ดีมากๆ (Mania) กับช่วงอารมณ์เศร้ามากๆ (Depression) โดยที่ไม่เกี่ยวกับสถานการณ์ภายนอก

สถิติเขาบอกว่าโรคนี้เจอกันได้ประมาณ 1.5 - 5% ของประชากรเลยนะ! ส่วนใหญ่มักจะเริ่มมีอาการตอนอายุ 15-24 ปี แต่ก็มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้สูงถึง 70-90% เลยทีเดียว

อาการของไบโพลาร์: ไม่ใช่แค่เดี๋ยวดีเดี๋ยวร้าย

อาการของไบโพลาร์จะแบ่งเป็น 2 ช่วงหลักๆ คือ ช่วง Mania (อารมณ์ดี/คึกคัก) และช่วง Depression (อารมณ์เศร้า)

ช่วง Mania: จะรู้สึกดีใจเกินเหตุ มั่นใจในตัวเองมากๆ นอนน้อยแต่ไม่ง่วง พูดเยอะ พูดเร็ว คิดเร็ว ทำอะไรหลายอย่างพร้อมๆ กัน ใช้เงินเก่ง กล้าเสี่ยง

ช่วง Depression: จะรู้สึกเศร้า หดหู่ เบื่อหน่าย หมดความสนใจในทุกสิ่ง ไม่อยากทำอะไร เหนื่อยง่าย ไม่มีสมาธิ บางคนอาจมีความคิดอยากตาย

เข้าใจผิดที่ 1: ไบโพลาร์คือคนอารมณ์ขึ้นๆ ลงๆ ในวันเดียว?

หลายคนเข้าใจผิดว่าถ้าวันนึงมีอารมณ์หลายแบบ เดี๋ยวดีใจ เดี๋ยวเศร้า คือเป็นไบโพลาร์แล้ว บอกเลยว่า ไม่จริง! การที่อารมณ์เราเปลี่ยนไปตามสถานการณ์ที่เจอเป็นเรื่องปกติมากๆ

แต่สำหรับคนที่เป็นไบโพลาร์ อารมณ์ที่เปลี่ยนไปมันจะ รุนแรงกว่า ปกติ และ ไม่เกี่ยวกับ สถานการณ์ ที่เจอเลย เช่น อยู่ดีๆ ก็รู้สึกดีใจสุดๆ โดยไม่มีเหตุผล หรือเศร้าจนไม่อยากมีชีวิตอยู่ ทั้งๆ ที่ไม่มีเรื่องร้ายแรงอะไรเกิดขึ้น

แล้วแบบไหนถึงเรียกว่าน่าสงสัย?

• อารมณ์เปลี่ยนแปลงรุนแรง ผิดปกติ
• อารมณ์ไม่สัมพันธ์กับเหตุการณ์ที่เจอ
• อาการเป็นต่อเนื่องนานหลายวัน
• ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน

เข้าใจผิดที่ 2: ไบโพลาร์เป็นแล้วหายเลย?

น่าเสียดายที่ว่า โรคไบโพลาร์ยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาด ได้ แต่เราสามารถควบคุมอาการและใช้ชีวิตได้อย่างปกติสุขด้วยการรักษาที่เหมาะสม

การรักษาส่วนใหญ่จะเน้นที่การใช้ยาเพื่อปรับสมดุลสารเคมีในสมอง ร่วมกับการทำจิตบำบัดเพื่อช่วยให้ผู้ป่วยเข้าใจตัวเอง จัดการกับอารมณ์ และปรับตัวเข้ากับโรคได้ดียิ่งขึ้น

การรักษาต้องใช้เวลานานแค่ไหน?

ระยะเวลาในการรักษาก็จะแตกต่างกันไปในแต่ละคน ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค การตอบสนองต่อยา และการดูแลตัวเอง แต่โดยทั่วไปแล้วจะต้องรักษาต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน เพื่อป้องกันไม่ให้อาการกลับมากำเริบ

เข้าใจผิดที่ 3: ไบโพลาร์คือคนบ้า?

ขอร้องเลย! อย่าใช้คำว่า "บ้า" กับใครเลย ไม่ว่าเขาจะเป็นอะไรก็ตาม โรคไบโพลาร์ไม่ใช่ความบ้า แต่เป็นความผิดปกติของสมองที่ส่งผลต่ออารมณ์

คนที่ป่วยเป็นไบโพลาร์ก็เหมือนกับคนที่เป็นโรคอื่นๆ ทั่วไป เช่น เบาหวาน ความดัน เพียงแต่โรคของเขาแสดงออกมาทางอารมณ์เท่านั้นเอง

เราควรปฏิบัติต่อคนที่เป็นไบโพลาร์ยังไง?

• ให้ความเข้าใจและให้กำลังใจ
• รับฟังอย่างตั้งใจ ไม่ตัดสิน
• ให้ความช่วยเหลือเมื่อเขาต้องการ
• สนับสนุนให้เขาไปพบแพทย์และรับการรักษา

เข้าใจผิดที่ 4: ไบโพลาร์เกิดจากกรรมพันธุ์เท่านั้น?

ถึงแม้ว่า กรรมพันธุ์จะมีส่วนเกี่ยวข้อง กับการเกิดโรคไบโพลาร์ แต่ก็ไม่ใช่ปัจจัยเดียวเสมอไป ยังมีปัจจัยอื่นๆ ที่มีผลด้วย เช่น สภาพแวดล้อม ความเครียด การใช้สารเสพติด หรือการเผชิญกับเหตุการณ์สะเทือนใจ

ดังนั้นถึงแม้ว่าในครอบครัวของเราจะไม่มีใครเป็นไบโพลาร์เลย เราก็ยังมีโอกาสเป็นได้เหมือนกัน ถ้ามีปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ มากระตุ้น

ป้องกันตัวเองจากไบโพลาร์ได้ไหม?

ถึงแม้ว่าจะป้องกันไม่ได้ 100% แต่เราสามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการดูแลสุขภาพกายและใจให้แข็งแรง พักผ่อนให้เพียงพอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ จัดการกับความเครียด และหลีกเลี่ยงการใช้สารเสพติด

เข้าใจผิดที่ 5: ไบโพลาร์รักษาไม่ได้?

ถึงแม้ว่าไบโพลาร์จะรักษาไม่หายขาด แต่ สามารถควบคุมอาการได้ ด้วยการรักษาที่เหมาะสม การกินยาอย่างสม่ำเสมอ การทำจิตบำบัด และการดูแลตัวเองอย่างดี จะช่วยให้ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตได้อย่างปกติสุข

สิ่งสำคัญคือต้องไปพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยและรับการรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ อย่าปล่อยให้อาการรุนแรงจนเกินไป เพราะจะทำให้การรักษายากขึ้น

ยาที่ใช้รักษาไบโพลาร์มีผลข้างเคียงไหม?

ยาที่ใช้รักษาไบโพลาร์อาจมีผลข้างเคียงได้บ้าง เช่น ง่วงซึม น้ำหนักขึ้น หรือสั่น แต่ผลข้างเคียงเหล่านี้สามารถจัดการได้ด้วยการปรับขนาดยา หรือการใช้ยาอื่นๆ ร่วมด้วย สิ่งสำคัญคือต้องปรึกษาแพทย์และแจ้งให้แพทย์ทราบถึงผลข้างเคียงที่เกิดขึ้น เพื่อให้แพทย์สามารถปรับการรักษาให้เหมาะสมกับเรามากที่สุด

ถ้าสงสัยว่าตัวเองเป็นไบโพลาร์ ควรทำยังไง?

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วเริ่มสงสัยว่าตัวเองอาจจะเป็นไบโพลาร์ สิ่งแรกที่ควรทำคือ อย่าเพิ่งด่วนสรุปเอง ให้ลองสังเกตอาการของตัวเองอย่างละเอียด และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

สามารถปรึกษาจิตแพทย์ นักจิตวิทยา หรือผู้ให้คำปรึกษา เพื่อทำการประเมินและวินิจฉัยอย่างถูกต้อง ถ้าพบว่าเป็นไบโพลาร์จริง ก็จะได้เริ่มการรักษาได้ทันที

ช่องทางในการขอความช่วยเหลือ

• สายด่วนสุขภาพจิต 1323
• โรงพยาบาลที่มีแผนกจิตเวช
• คลินิกจิตเวช
• นักจิตวิทยาหรือผู้ให้คำปรึกษา

อย่ากลัวที่จะขอความช่วยเหลือนะ! การดูแลสุขภาพจิตเป็นเรื่องสำคัญไม่แพ้การดูแลสุขภาพกายเลย

จำไว้ว่าคุณไม่ได้อยู่คนเดียวนะ มีคนพร้อมที่จะรับฟังและช่วยเหลือเสมอ

หวังว่าบทความนี้จะช่วยให้ทุกคนเข้าใจโรคไบโพลาร์ได้ถูกต้องมากขึ้นนะ! ถ้าใครมีคำถามหรือข้อสงสัยเพิ่มเติม สามารถมาพูดคุยกันได้ที่ Lovecare Station นะ พวกเราพร้อมรับฟังและให้คำปรึกษาเสมอ 😊