สายปาร์ตี้หลายคนอาจจะเคยได้ยินคำว่า PrEP On-Demand หรือ PrEP แบบทานเป็นครั้งคราวกันมาบ้างแล้ว วิธีนี้เป็นอีกทางเลือกในการป้องกัน HIV ที่เหมาะสำหรับคนที่ไม่ได้มีความเสี่ยงสม่ำเสมอ แต่ก็อยากมีเกราะป้องกันตัวเองไว้ก่อน บทความนี้จะมาอธิบายให้เข้าใจกันแบบง่าย ๆ ว่า PrEP On-Demand คืออะไร เหมาะกับใคร และมีข้อควรรู้อะไรบ้าง

PrEP On-Demand คืออะไร? แตกต่างจาก PrEP ปกติยังไง?

PrEP หรือ Pre-Exposure Prophylaxis คือยาเม็ดที่กินเพื่อป้องกันการติดเชื้อ HIV ก่อนที่จะสัมผัสกับเชื้อ PrEP On-Demand ก็คือการกิน PrEP ในช่วงเวลาที่มีความเสี่ยงเท่านั้น ไม่ต้องกินทุกวันเหมือน PrEP แบบปกติ

ความแตกต่างหลัก ๆ คือเรื่องของตารางการกินยา PrEP แบบปกติจะต้องกินยาทุกวันอย่างสม่ำเสมอเพื่อให้ยาอยู่ในระดับที่สามารถป้องกันเชื้อ HIV ได้ตลอดเวลา แต่ PrEP On-Demand จะกินเฉพาะช่วงที่มีความเสี่ยง เช่น ก่อนและหลังมีเพศสัมพันธ์

ข้อดีของ PrEP On-Demand

• สะดวก ไม่ต้องกินยาทุกวัน เหมาะสำหรับคนที่ไม่ต้องการผูกมัดกับการกินยาทุกวัน
• ประหยัด กินยาเฉพาะช่วงที่มีความเสี่ยง ทำให้ใช้ยาน้อยกว่า PrEP แบบปกติ
• ยืดหยุ่น สามารถปรับเปลี่ยนการกินยาได้ตามความเสี่ยงของแต่ละช่วงเวลา

PrEP On-Demand เหมาะกับใคร? เช็คลิสต์ก่อนเริ่ม

PrEP On-Demand ไม่ได้เหมาะกับทุกคนนะ ต้องพิจารณาปัจจัยหลายอย่างก่อนตัดสินใจ

คนที่เหมาะกับ PrEP On-Demand มักจะเป็นคนที่ไม่ได้มีเพศสัมพันธ์บ่อยนัก และสามารถวางแผนการกินยาได้ล่วงหน้า

เช็คลิสต์ตัวเองก่อนเริ่ม PrEP On-Demand

• มีเพศสัมพันธ์ไม่บ่อย เช่น น้อยกว่า 2 ครั้งต่อสัปดาห์
• สามารถวางแผนการกินยาได้ รู้ว่าจะมีเพศสัมพันธ์เมื่อไหร่ และสามารถกินยาตามตารางได้
• ไม่มีความเสี่ยงสูงอื่น ๆ เช่น ใช้สารเสพติดชนิดฉีด หรือมีคู่นอนที่มีเชื้อ HIV ที่ยังไม่สามารถควบคุมได้

วิธีกิน PrEP On-Demand: สูตร 2-1-1 ที่ควรรู้

สูตรการกิน PrEP On-Demand ที่เป็นที่นิยมคือสูตร 2-1-1 ซึ่งเป็นสูตรที่ได้รับการวิจัยและรับรองว่ามีประสิทธิภาพในการป้องกัน HIV

สูตร 2-1-1 หมายถึง:

1. 2 เม็ด: กินก่อนมีเพศสัมพันธ์ 2-24 ชั่วโมง
2. 1 เม็ด: กินหลังมีเพศสัมพันธ์ 24 ชั่วโมง
3. 1 เม็ด: กินหลังมีเพศสัมพันธ์ 48 ชั่วโมง

สำคัญมาก! หากมีเพศสัมพันธ์มากกว่า 1 ครั้งในช่วงเวลา 48 ชั่วโมง ให้กินยาเม็ดที่ 2 และ 3 ห่างกัน 24 ชั่วโมงตามปกติ

ผลข้างเคียงของ PrEP On-Demand: รับมือยังไงดี?

PrEP On-Demand ก็เหมือนกับยาอื่น ๆ ที่อาจมีผลข้างเคียงได้ แต่ส่วนใหญ่มักจะไม่รุนแรงและหายได้เอง

ผลข้างเคียงที่อาจพบได้ เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ปวดหัว ท้องเสีย หรืออ่อนเพลีย อาการเหล่านี้มักจะหายไปภายใน 1-2 สัปดาห์

วิธีรับมือกับผลข้างเคียง

• พักผ่อนให้เพียงพอ
• ดื่มน้ำเยอะ ๆ
• กินยาแก้ปวด หากมีอาการปวดหัว
• ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากอาการไม่ดีขึ้น หรือมีอาการรุนแรง

ข้อควรรู้และข้อควรระวังก่อนเริ่ม PrEP On-Demand

ก่อนที่จะเริ่ม PrEP On-Demand มีข้อควรรู้และข้อควรระวังที่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษ

PrEP On-Demand ไม่ได้ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ เช่น หนองใน ซิฟิลิส หรือหนอนกัด ต้องใช้ถุงยางอนามัยร่วมด้วยเพื่อป้องกันโรคเหล่านี้

สิ่งที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

• ตรวจ HIV ก่อนเริ่ม PrEP เพื่อให้แน่ใจว่าไม่ได้ติดเชื้อ HIV อยู่ก่อนแล้ว
• ตรวจการทำงานของไต เพราะ PrEP อาจมีผลต่อไตได้
• ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร เพื่อขอคำแนะนำและการดูแลที่เหมาะสม

PrEP On-Demand ป้องกัน HIV ได้จริงไหม? มีงานวิจัยรองรับไหม?

มีการศึกษาและงานวิจัยหลายชิ้นที่ยืนยันว่า PrEP On-Demand สามารถป้องกัน HIV ได้จริง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อกินยาตามสูตร 2-1-1 อย่างถูกต้อง

งานวิจัยแสดงให้เห็นว่า PrEP On-Demand มีประสิทธิภาพในการป้องกัน HIV ได้สูงถึง 86% เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้รับ PrEP

PrEP ไม่ว่าจะทานแบบไหน ก็เป็นเพียงแค่ส่วนหนึ่งของการป้องกัน HIV เท่านั้น การใช้ถุงยางอนามัยอย่างถูกต้อง และการตรวจสุขภาพเป็นประจำ ก็สำคัญไม่แพ้กัน

การตัดสินใจว่าจะเลือกใช้ PrEP แบบใด ควรพิจารณาจากความเสี่ยงและไลฟ์สไตล์ของแต่ละคน หากไม่แน่ใจ ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเพื่อขอคำแนะนำ

ไม่ว่าคุณจะเป็นสายปาร์ตี้หรือไม่ การดูแลสุขภาพทางเพศเป็นสิ่งสำคัญ อย่าลังเลที่จะหาข้อมูลและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ หากมีข้อสงสัยหรือต้องการความช่วยเหลือเพิ่มเติม ปรึกษาเราได้ที่ Lovecare Station นะ