การไปหาหมอควรเป็นพื้นที่ที่เราไว้ใจได้ และได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม แต่สำหรับหลาย ๆ คนในกลุ่ม LGBTQIAN+ การไปโรงพยาบาลกลับกลายเป็นประสบการณ์ที่น่ากลัว เพราะอาจเจอสิ่งที่เรียกว่า Medical Gaslighting ซึ่งเป็นการที่บุคลากรทางการแพทย์ไม่เชื่อ หรือมองข้ามอาการป่วยของเรา เพียงเพราะเราเป็น LGBTQIAN+ ทำให้รู้สึกว่าสิ่งที่เราเจอไม่ใช่เรื่องจริง หรือเราคิดไปเอง

Medical Gaslighting คืออะไร?

Medical Gaslighting คือการที่บุคลากรทางการแพทย์ ไม่ว่าจะเป็นหมอ พยาบาล หรือเจ้าหน้าที่ มองข้าม ลดทอน หรือปฏิเสธอาการป่วยของคนไข้ โดยมีอคติบางอย่างเข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น เพศ เพศวิถี เชื้อชาติ หรือรูปร่างหน้าตา ทำให้คนไข้รู้สึกสับสน ไม่มั่นใจในตัวเอง และอาจทำให้การรักษาล่าช้า หรือไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง

คำว่า Gaslighting มาจากชื่อภาพยนตร์เรื่อง Gas Light ในปี 1944 ที่พระเอกค่อย ๆ บิดเบือนความจริง ทำให้ภรรยาของตัวเองเชื่อว่าตัวเองเป็นบ้า ซึ่งในทางการแพทย์ Medical Gaslighting ก็คือการที่หมอ หรือบุคลากรทางการแพทย์ ทำให้คนไข้รู้สึกว่าตัวเองคิดมากไปเอง หรืออาการที่เป็นไม่ได้ร้ายแรงอย่างที่คิด ทั้ง ๆ ที่จริง ๆ แล้วคนไข้กำลังป่วยอยู่จริง ๆ

ทำไม Medical Gaslighting ถึงเกิดขึ้นกับ LGBTQIAN+ บ่อย?

น่าเศร้าที่ Medical Gaslighting เกิดขึ้นกับกลุ่ม LGBTQIAN+ บ่อยกว่าคนทั่วไป เพราะสังคมยังมีอคติ และความไม่เข้าใจเกี่ยวกับเพศ และความหลากหลายทางเพศอยู่มาก ทำให้บุคลากรทางการแพทย์บางคนอาจมีทัศนคติที่ไม่ดีต่อ LGBTQIAN+ และมองว่าปัญหาที่เกิดขึ้นเป็นผลมาจาก “การเป็น LGBTQIAN+” แทนที่จะมองว่าเป็นอาการป่วยที่ต้องได้รับการรักษา

ตัวอย่าง Medical Gaslighting ที่ LGBTQIAN+ อาจเจอ

ลองมาดูตัวอย่างสถานการณ์ที่ LGBTQIAN+ อาจเจอเมื่อไปหาหมอกัน:

• หมอไม่เชื่อว่าเราปวดท้องมาก ทั้ง ๆ ที่เราบอกว่าปวดจนแทบทนไม่ไหว เพราะหมอคิดว่าเราแค่ “สำออย”
• หมอบอกว่าเราเครียดเกินไป ทั้ง ๆ ที่เรามีอาการนอนไม่หลับ ใจสั่น และเหนื่อยง่าย เพราะหมอคิดว่าเราแค่ “คิดมาก”
• หมอบอกว่าเราเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ทั้ง ๆ ที่เราไม่ได้มีเพศสัมพันธ์กับใครเลย เพราะหมอคิดว่าเรา “ต้อง” สำส่อนแน่นอน

สถานการณ์เหล่านี้เป็นตัวอย่างที่แสดงให้เห็นว่า อคติ และความไม่เข้าใจ สามารถส่งผลเสียต่อการรักษาได้มากแค่ไหน

การตีตราและการเลือกปฏิบัติ

การตีตรา (Stigma) และการเลือกปฏิบัติ (Discrimination) ที่กลุ่ม LGBTQIAN+ เผชิญในสังคม ทำให้บุคลากรทางการแพทย์บางส่วนมีอคติฝังลึก ส่งผลต่อการวินิจฉัยและการรักษา ตัวอย่างเช่น:

• หมออาจโทษว่าอาการป่วยเกิดจาก “วิถีชีวิต” ของ LGBTQIAN+ โดยไม่พิจารณาปัจจัยอื่น ๆ
• หมออาจไม่ให้ความสำคัญกับความกังวลของผู้ป่วย LGBTQIAN+ อย่างจริงจัง
• หมออาจปฏิเสธการรักษา หรือให้การรักษาที่ด้อยกว่า

ผลกระทบของ Medical Gaslighting

Medical Gaslighting ไม่ได้ส่งผลแค่ความรู้สึกเท่านั้น แต่ยังส่งผลเสียต่อสุขภาพกาย และสุขภาพจิตของเราด้วย:

• ทำให้การรักษาล่าช้า: เมื่อหมอไม่เชื่ออาการของเรา เราก็อาจไม่ได้รับการวินิจฉัย และรักษาที่ถูกต้อง ทำให้โรคที่เป็นอยู่แย่ลง
• ทำให้เสียความมั่นใจ: การที่หมอบอกว่าเราคิดมากไปเอง อาจทำให้เราไม่มั่นใจในความรู้สึกของตัวเอง และไม่กล้าไปหาหมออีก
• ทำให้เกิดความวิตกกังวล และซึมเศร้า: การที่ต้องเผชิญกับ Medical Gaslighting ซ้ำ ๆ อาจทำให้เราเครียด วิตกกังวล และรู้สึกสิ้นหวัง

ผลกระทบเหล่านี้สามารถส่งผลเสียต่อคุณภาพชีวิตของเราในระยะยาวได้

ความไม่ไว้วางใจในระบบสาธารณสุข

เมื่อ LGBTQIAN+ เผชิญกับ Medical Gaslighting พวกเขาอาจสูญเสียความไว้วางใจในระบบสาธารณสุข ทำให้พวกเขาหลีกเลี่ยงการไปพบแพทย์ หรือไม่กล้าเปิดเผยข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับสุขภาพของตนเอง ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อการรักษาในระยะยาว

จะรู้ได้อย่างไรว่ากำลังเจอ Medical Gaslighting?

ถ้าเรากำลังเจอ Medical Gaslighting เราอาจรู้สึก:

• หมอไม่ฟังสิ่งที่เราพูด
• หมอลดทอนความสำคัญของอาการที่เราเป็น
• หมอโทษว่าอาการของเราเป็นเพราะ “การเป็น LGBTQIAN+”
• หมอทำให้เรารู้สึกว่าเราคิดมากไปเอง
• เรารู้สึกไม่สบายใจ หรือไม่ได้รับการเคารพ

ถ้าเรารู้สึกแบบนี้ อาจเป็นไปได้ว่าเรากำลังเจอ Medical Gaslighting อยู่

สังเกตสัญญาณเตือน

ลองสังเกตสัญญาณเตือนเหล่านี้:

• หมอพูดจาดูถูก หรือเหยียดหยาม
• หมอไม่เต็มใจที่จะรับฟัง
• หมอรีบสรุปอาการโดยไม่ตรวจอย่างละเอียด
• หมอไม่ให้ข้อมูล หรืออธิบายอย่างชัดเจน

รับมือกับ Medical Gaslighting อย่างไร?

ถ้าเรารู้ตัวว่ากำลังเจอ Medical Gaslighting เราสามารถทำตามขั้นตอนเหล่านี้ได้:

1. จดบันทึกอาการ: จดบันทึกอาการที่เราเป็นอย่างละเอียด รวมถึงวันที่ เวลา และสถานการณ์ที่ทำให้อาการแย่ลง
2. ขอความเห็นจากหมอคนที่สอง: ไปปรึกษาหมอคนอื่น เพื่อฟังความเห็นที่แตกต่าง
3. พาเพื่อน หรือคนในครอบครัวไปด้วย: ให้เพื่อน หรือคนในครอบครัวช่วยเป็นพยาน และสนับสนุนเรา
4. ยืนยันในความรู้สึกของตัวเอง: เชื่อมั่นในความรู้สึกของตัวเอง และอย่าปล่อยให้ใครมาบอกว่าเราคิดมากไปเอง
5. รายงาน: ถ้าเรารู้สึกว่าได้รับการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรม เราสามารถร้องเรียนไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้

สิ่งสำคัญคือต้องจำไว้ว่า เรามีสิทธิที่จะได้รับการดูแลที่ดี และได้รับการเคารพ

หาหมอที่เข้าใจ

การหาหมอที่เข้าใจ และมีความเห็นอกเห็นใจ เป็นสิ่งสำคัญ ลองมองหาหมอที่:

• มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับ LGBTQIAN+
• รับฟังเราอย่างตั้งใจ
• ให้เกียรติ และเคารพเรา
• พร้อมที่จะตอบคำถาม และให้ข้อมูลอย่างชัดเจน

สิทธิของเราในการเข้ารับการรักษา

ทุกคนมีสิทธิที่จะได้รับการดูแลสุขภาพอย่างเท่าเทียม และมีคุณภาพ ไม่ว่าจะเป็นใครก็ตาม สิทธิเหล่านี้ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมาย และหลักการสากล

สิทธิในการเข้าถึงบริการ

ทุกคนมีสิทธิในการเข้าถึงบริการทางการแพทย์ที่จำเป็น โดยไม่ถูกเลือกปฏิบัติ หรือกีดกัน

สิทธิในการได้รับข้อมูล

ทุกคนมีสิทธิที่จะได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง และครบถ้วนเกี่ยวกับสุขภาพของตนเอง รวมถึงวิธีการรักษา และผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น

การดูแลสุขภาพจิตใจตัวเอง

การเผชิญกับ Medical Gaslighting อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตใจของเราได้ ดังนั้น การดูแลตัวเองจึงเป็นสิ่งสำคัญ:

• พูดคุยกับคนที่ไว้ใจ: ระบายความรู้สึกกับเพื่อน คนในครอบครัว หรือนักจิตวิทยา
• หากิจกรรมที่ชอบทำ: ทำกิจกรรมที่ทำให้เรารู้สึกผ่อนคลาย และมีความสุข
• ดูแลสุขภาพกาย: พักผ่อนให้เพียงพอ กินอาหารที่มีประโยชน์ และออกกำลังกายสม่ำเสมอ

อย่าลืมว่าเราไม่ได้อยู่คนเดียว และมีคนที่พร้อมจะสนับสนุนเราเสมอ

สร้างเครือข่ายสนับสนุน

การมีเครือข่ายสนับสนุนที่เข้มแข็ง สามารถช่วยให้เรารับมือกับ Medical Gaslighting ได้ดีขึ้น ลองเข้าร่วมกลุ่ม LGBTQIAN+ หรือกลุ่มสนับสนุนอื่น ๆ เพื่อแบ่งปันประสบการณ์ และขอคำแนะนำ

Medical Gaslighting เป็นปัญหาที่เกิดขึ้นจริง และส่งผลกระทบต่อ LGBTQIAN+ อย่างมาก แต่เราสามารถรับมือกับมันได้ด้วยการมีความรู้ ความเข้าใจ และการสนับสนุนจากคนรอบข้าง ถ้าเจอปัญหา อย่าท้อแท้ และอย่าลืมว่า Lovecare Station พร้อมเป็นพื้นที่ปลอดภัยให้ทุกคนเสมอ ถ้าไม่รู้จะปรึกษาใคร ลองทักมาคุยกันนะ!