หลายคนอาจจะกังวลว่า ถ้าคุณแม่ติดเชื้อ HIV ลูกน้อยก็จะต้องติดเชื้อไปด้วย... แต่จริงๆ แล้วไม่ใช่แบบนั้นเสมอไปนะ! มาทำความเข้าใจเกี่ยวกับโอกาสที่ลูกจะได้รับเชื้อ HIV จากแม่ และวิธีป้องกัน เพื่อให้คุณแม่และลูกน้อยมีสุขภาพแข็งแรงกันเถอะ

HIV จากแม่สู่ลูกเกิดขึ้นได้ยังไง?

การส่งผ่านเชื้อ HIV จากแม่สู่ลูกสามารถเกิดขึ้นได้ 3 ช่วงหลักๆ ค่ะ แต่ละช่วงก็มีกลไกและความเสี่ยงที่แตกต่างกันไป

มาดูกันว่ามีช่วงไหนบ้างที่เราต้องใส่ใจเป็นพิเศษ:

• ช่วงตั้งครรภ์: เชื้อ HIV สามารถผ่านรกไปสู่ลูกได้
• ช่วงคลอด: ลูกอาจสัมผัสเลือดและน้ำในช่องคลอดของแม่
• ช่วงให้นม: เชื้อ HIV สามารถปนเปื้อนในน้ำนมได้

ทำไมถึงต้องกังวลเรื่องรก?

ปกติแล้ว รกจะทำหน้าที่เป็นเหมือนปราการป้องกันเชื้อโรคต่างๆ ไม่ให้ผ่านไปสู่ลูกน้อย แต่ถ้ารกมีความผิดปกติ เช่น รกเกาะต่ำ หรือมีรอยฉีกขาด เชื้อ HIV ก็อาจเล็ดลอดผ่านไปได้

นอกจากนี้ คุณแม่ที่มีปริมาณเชื้อ HIV ในเลือดสูง ก็ยิ่งเพิ่มความเสี่ยงที่เชื้อจะผ่านรกไปสู่ลูกมากขึ้นด้วย

ความเสี่ยงที่ลูกจะติดเชื้อ HIV จากแม่

เมื่อก่อน ความเสี่ยงที่ลูกจะติดเชื้อ HIV จากแม่สูงถึง 25-30% เลยทีเดียว แต่ปัจจุบัน ด้วยการรักษาและการดูแลที่ทันสมัย ความเสี่ยงนี้ลดลงเหลือเพียง 1-2% เท่านั้น!

ปัจจัยสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงคือ:

• การตรวจหาเชื้อ HIV ตั้งแต่เนิ่นๆ: เพื่อให้คุณแม่ได้รับการรักษาอย่างรวดเร็ว
• การใช้ยาต้านไวรัส: เพื่อลดปริมาณเชื้อ HIV ในร่างกายคุณแม่
• การคลอดด้วยวิธีผ่าคลอด: เพื่อลดโอกาสที่ลูกจะสัมผัสเลือดและน้ำในช่องคลอดของแม่
• การงดให้นมแม่: และเลือกใช้นมผงแทนนมแม่

ยาต้านไวรัสสำคัญยังไง?

ยาต้านไวรัสจะช่วยลดปริมาณเชื้อ HIV ในเลือดของคุณแม่ ซึ่งจะช่วยลดโอกาสที่เชื้อจะผ่านรกไปสู่ลูก และลดความเสี่ยงในการติดเชื้อระหว่างคลอดได้

คุณหมอจะแนะนำสูตรยาที่เหมาะสมกับแต่ละคน และต้องกินยาอย่างสม่ำเสมอตามที่คุณหมอสั่งนะ

จะรู้ได้ยังไงว่าลูกติดเชื้อ HIV หรือไม่?

การตรวจหาเชื้อ HIV ในเด็กทารกมีความซับซ้อนกว่าในผู้ใหญ่ เพราะภูมิคุ้มกันจากแม่สามารถส่งผลต่อผลการตรวจได้ ดังนั้น คุณหมอจะทำการตรวจหลายครั้งในช่วง 2-3 เดือนแรกหลังคลอด

โดยทั่วไป จะมีการตรวจด้วยวิธี PCR (Polymerase Chain Reaction) ซึ่งสามารถตรวจหาเชื้อ HIV ได้โดยตรง

ต้องตรวจกี่ครั้งถึงจะแน่ใจ?

โดยทั่วไป คุณหมอจะแนะนำให้ตรวจอย่างน้อย 2 ครั้งในช่วง 1-2 เดือนแรก และอีกครั้งเมื่ออายุ 4-6 เดือน หากผลตรวจเป็นลบทั้งหมด ก็สามารถยืนยันได้ว่าลูกไม่ติดเชื้อ HIV

แต่ถ้าผลตรวจเป็นบวก ก็ไม่ต้องกังวลไปนะ! เพราะเด็กที่ติดเชื้อ HIV ก็สามารถมีชีวิตที่ยืนยาวและมีสุขภาพแข็งแรงได้ หากได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม

การดูแลตัวเองของคุณแม่ที่ติดเชื้อ HIV

คุณแม่ที่ติดเชื้อ HIV ต้องดูแลสุขภาพของตัวเองให้ดี เพื่อให้ร่างกายแข็งแรงและสามารถดูแลลูกน้อยได้อย่างเต็มที่

สิ่งสำคัญที่คุณแม่ต้องทำคือ:

1. กินยาต้านไวรัสอย่างสม่ำเสมอ: ห้ามขาดยาเด็ดขาด
2. พักผ่อนให้เพียงพอ: ร่างกายที่อ่อนเพลียจะทำให้ภูมิคุ้มกันลดลง
3. กินอาหารที่มีประโยชน์: เน้นผัก ผลไม้ และโปรตีน
4. ออกกำลังกายเบาๆ: เพื่อให้ร่างกายแข็งแรง
5. ปรึกษาคุณหมออย่างสม่ำเสมอ: เพื่อติดตามผลการรักษาและปรับยาตามความจำเป็น

กำลังใจสำคัญที่สุด

การเป็นคุณแม่เป็นเรื่องที่ท้าทายอยู่แล้ว การมีเชื้อ HIV เพิ่มเข้ามา อาจทำให้รู้สึกกังวลและเครียดมากขึ้น แต่ขอให้คุณแม่ทุกคนรู้ว่าคุณไม่ได้อยู่คนเดียวนะ

มีคุณหมอ พยาบาล และผู้เชี่ยวชาญอีกมากมายที่พร้อมให้ความช่วยเหลือและสนับสนุน ขอให้คุณแม่เปิดใจและขอความช่วยเหลือเมื่อต้องการ

สิทธิของคุณแม่และลูกน้อย

คุณแม่ที่ติดเชื้อ HIV และลูกน้อยมีสิทธิที่จะได้รับการดูแลรักษาอย่างเหมาะสมและเท่าเทียมตามกฎหมาย

สิทธิเหล่านี้รวมถึง:

• สิทธิในการเข้าถึงยาต้านไวรัส: ฟรี!
• สิทธิในการตรวจหาเชื้อ HIV: ฟรี!
• สิทธิในการปรึกษาแพทย์: ฟรี!
• สิทธิในการได้รับการดูแลทางสังคม: เช่น เงินช่วยเหลือ

อย่ากลัวที่จะถาม

ถ้าคุณแม่มีข้อสงสัยหรือข้อกังวลใดๆ เกี่ยวกับสิทธิของตัวเองและลูกน้อย อย่าลังเลที่จะสอบถามจากคุณหมอ พยาบาล หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

การรู้สิทธิของตัวเองจะช่วยให้คุณแม่สามารถตัดสินใจและวางแผนการดูแลรักษาได้อย่างเหมาะสม

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาแพทย์?

คุณแม่ที่รู้ตัวว่าติดเชื้อ HIV หรือมีความเสี่ยงที่จะติดเชื้อ ควรปรึกษาแพทย์ทันที เพื่อรับการตรวจและเริ่มต้นการรักษา

นอกจากนี้ คุณแม่ควรปรึกษาแพทย์หาก:

• มีอาการผิดปกติ: เช่น ไข้ ผื่น หรือน้ำหนักลด
• กังวลเกี่ยวกับสุขภาพของลูกน้อย: เช่น ลูกไม่กินนม หรือพัฒนาการช้า
• มีปัญหาทางด้านจิตใจ: เช่น เครียด ซึมเศร้า หรือวิตกกังวล

อย่าปล่อยไว้นาน

การปรึกษาแพทย์ตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้คุณแม่ได้รับการดูแลรักษาอย่างทันท่วงที และลดความเสี่ยงในการส่งต่อเชื้อ HIV ไปสู่ลูกน้อย

จำไว้ว่าการดูแลสุขภาพของคุณแม่ก็คือการดูแลสุขภาพของลูกน้อยด้วย

การมีเชื้อ HIV ไม่ได้หมายความว่าคุณแม่จะไม่สามารถมีลูกที่แข็งแรงได้นะ! ด้วยความรู้ ความเข้าใจ และการดูแลที่เหมาะสม คุณแม่ก็สามารถสร้างครอบครัวที่มีความสุขและมีสุขภาพดีได้แน่นอน

ถ้ามีอะไรไม่สบายใจ หรืออยากปรึกษาเรื่องสุขภาพเพิ่มเติม มาคุยกับพี่ๆ ที่ Lovecare Station ได้เสมอนะ พวกเราพร้อมรับฟังและให้คำแนะนำอย่างเป็นกันเองแน่นอน!