น้อง ๆ เคยได้ยินคำว่า “อุ้งเชิงกรานอักเสบ” หรือ PID กันบ้างไหม? มันคือการอักเสบของอวัยวะสืบพันธุ์ภายในของผู้หญิง ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพของเราได้ ถ้าไม่รีบรักษาอาจมีผลเสียระยะยาวเลยนะ มาทำความเข้าใจเรื่องนี้ไปพร้อม ๆ กัน เพื่อดูแลตัวเองให้ห่างไกลจาก PID กันดีกว่า

ทำความรู้จัก อุ้งเชิงกรานอักเสบ (PID) คืออะไร?

อุ้งเชิงกรานอักเสบ (Pelvic Inflammatory Disease: PID) คือการติดเชื้อในอวัยวะสืบพันธุ์ภายในของผู้หญิง ไม่ว่าจะเป็นมดลูก ท่อนำไข่ รังไข่ หรือเยื่อบุช่องท้องบริเวณนั้น ทำให้เกิดการอักเสบขึ้นได้ค่ะ

ส่วนใหญ่แล้ว PID มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่มาจากการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน โดยเฉพาะเชื้อหนองในและเชื้อ Chlamydia ที่เราเคยได้ยินกันบ่อย ๆ นั่นเอง

ที่สำคัญคือ PID สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคนที่มีอวัยวะเพศหญิง แต่จะพบบ่อยในกลุ่มวัยรุ่นและวัยผู้ใหญ่ตอนต้น (อายุ 15-24 ปี) เพราะเป็นช่วงที่มีกิจกรรมทางเพศสูงกว่าวัยอื่น ๆ ค่ะ

เชื้อแบคทีเรียตัวร้าย สาเหตุหลักของ PID

• เชื้อหนองใน (Neisseria gonorrhoeae): ตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดการอักเสบ
• เชื้อ Chlamydia trachomatis: อีกหนึ่งเชื้อที่พบบ่อย และอาจไม่แสดงอาการ
• เชื้อแบคทีเรียอื่น ๆ: เช่น Mycoplasma genitalium, Gardnerella vaginalis ก็ทำให้เกิด PID ได้เช่นกัน

ปัจจัยเสี่ยงที่ต้องรู้ ใครบ้างที่เสี่ยงเป็น PID?

ถึงแม้ว่าใคร ๆ ก็เป็น PID ได้ แต่ก็มีปัจจัยเสี่ยงบางอย่างที่ทำให้น้อง ๆ มีโอกาสเป็นมากขึ้นนะ ลองสำรวจตัวเองกันดูว่ามีปัจจัยเหล่านี้บ้างรึเปล่า

ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญคือการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน ไม่ว่าจะเป็นการไม่ใช้ถุงยางอนามัย หรือการมีคู่นอนหลายคน ก็เพิ่มความเสี่ยงในการรับเชื้อที่ก่อให้เกิด PID ได้ค่ะ

นอกจากนี้ การเคยเป็น PID มาก่อน ก็ทำให้มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำได้อีก โดยเฉพาะถ้าครั้งก่อนรักษาไม่หายขาด หรือไม่ได้กินยาตามที่หมอสั่ง

พฤติกรรมเสี่ยงที่ควรหลีกเลี่ยง

• การมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ใช้ถุงยางอนามัย: เพิ่มความเสี่ยงในการรับเชื้อ
• การมีคู่นอนหลายคน: ทำให้มีโอกาสสัมผัสเชื้อมากขึ้น
• การสวนล้างช่องคลอด: รบกวนสมดุลแบคทีเรียในช่องคลอด

สังเกตอาการ PID อย่างไร? อาการแบบไหนที่ต้องไปหาหมอ

อาการของ PID อาจแตกต่างกันไปในแต่ละคน บางคนอาจมีอาการน้อยมากจนไม่รู้ตัว ในขณะที่บางคนอาจมีอาการรุนแรงจนต้องไปโรงพยาบาล ดังนั้นการสังเกตอาการผิดปกติจึงเป็นเรื่องสำคัญมากๆ

อาการที่พบบ่อยคือ ปวดท้องน้อย ซึ่งอาจปวดข้างเดียวหรือสองข้างก็ได้ บางคนอาจมีอาการปวดหน่วง ๆ หรือปวดเหมือนมีอะไรมากดทับ

นอกจากนี้ ยังอาจมี ตกขาวผิดปกติ เช่น ตกขาวมีสีเหลือง สีเขียว หรือมีกลิ่นเหม็นผิดปกติ รวมถึง มีเลือดออกผิดปกติ ระหว่างรอบเดือน หรือหลังมีเพศสัมพันธ์

อาการที่ควรไปพบแพทย์ทันที

• ปวดท้องน้อยรุนแรง: โดยเฉพาะถ้ามีไข้ร่วมด้วย
• ตกขาวมีกลิ่นเหม็นรุนแรง: อาจมีการติดเชื้อรุนแรง
• มีไข้สูง: แสดงว่ามีการติดเชื้อในร่างกาย

ภาวะแทรกซ้อนร้ายแรง หากไม่รักษา PID

ถ้าปล่อยทิ้งไว้ไม่รักษา PID อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่ร้ายแรงได้เลยนะ เพราะเชื้อโรคอาจลุกลามไปยังอวัยวะอื่น ๆ ในร่างกาย ทำให้เกิดปัญหาตามมาอีกมากมาย

ภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยคือ การมีบุตรยาก เพราะการอักเสบเรื้อรังอาจทำให้ท่อนำไข่ตีบตัน ทำให้ไข่ไม่สามารถเดินทางมาผสมกับอสุจิได้

นอกจากนี้ ยังมี ความเสี่ยงในการตั้งครรภ์นอกมดลูก เพิ่มขึ้น เพราะตัวอ่อนอาจฝังตัวในท่อนำไข่ที่เสียหาย ซึ่งเป็นอันตรายต่อชีวิตได้

ภาวะแทรกซ้อนที่ควรระวัง

1. ภาวะมีบุตรยาก: ท่อนำไข่ตีบตัน ทำให้ตั้งครรภ์ยาก
2. ภาวะตั้งครรภ์นอกมดลูก: ตัวอ่อนฝังตัวในท่อนำไข่
3. ปวดท้องน้อยเรื้อรัง: เกิดจากการอักเสบเรื้อรังในอุ้งเชิงกราน

การวินิจฉัย PID คุณหมอตรวจอะไรบ้าง?

ถ้าสงสัยว่าตัวเองอาจเป็น PID คุณหมอจะทำการตรวจร่างกายและซักประวัติอย่างละเอียด เพื่อประเมินความเสี่ยงและอาการที่เป็นอยู่

การตรวจที่สำคัญคือ การตรวจภายใน เพื่อดูว่ามีอาการอักเสบหรือผิดปกติในช่องคลอด ปากมดลูก และมดลูกหรือไม่ นอกจากนี้ คุณหมออาจเก็บตัวอย่างตกขาวไปตรวจหาเชื้อแบคทีเรียด้วย

ในบางกรณี คุณหมออาจต้องทำการ อัลตราซาวด์ เพื่อดูภาพอวัยวะภายในอุ้งเชิงกราน หรือทำการ ส่องกล้องตรวจภายใน เพื่อดูรายละเอียดของมดลูกและท่อนำไข่

ขั้นตอนการวินิจฉัย PID

• ซักประวัติและตรวจร่างกาย: ประเมินความเสี่ยงและอาการ
• ตรวจภายใน: ดูอาการอักเสบและความผิดปกติ
• ตรวจหาเชื้อแบคทีเรีย: จากตัวอย่างตกขาว

รักษา PID อย่างไร? มีวิธีรักษาให้หายไหม?

การรักษา PID ส่วนใหญ่จะใช้ ยาปฏิชีวนะ เพื่อฆ่าเชื้อแบคทีเรียที่เป็นต้นเหตุของการอักเสบ คุณหมอจะเลือกยาปฏิชีวนะที่เหมาะสมกับชนิดของเชื้อที่ตรวจพบ

สิ่งสำคัญคือ ต้องกินยาให้ครบตามที่หมอสั่ง ถึงแม้ว่าอาการจะดีขึ้นแล้วก็ตาม เพื่อให้แน่ใจว่าเชื้อถูกกำจัดไปหมดแล้ว และป้องกันไม่ให้เกิดการดื้อยา

ในกรณีที่อาการรุนแรง หรือมีภาวะแทรกซ้อน คุณหมออาจพิจารณา ให้ยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำ หรือทำการ ผ่าตัด เพื่อระบายหนอง หรือซ่อมแซมอวัยวะที่เสียหาย

สิ่งที่ต้องทำเมื่อรักษา PID

1. กินยาปฏิชีวนะให้ครบตามที่หมอสั่ง: ห้ามหยุดยาเอง
2. งดมีเพศสัมพันธ์: จนกว่าจะรักษาหายสนิท
3. พาคู่นอนไปตรวจรักษา: เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อซ้ำ

ป้องกัน PID ได้ไหม? ดูแลตัวเองอย่างไรให้ห่างไกล PID

การป้องกัน PID ทำได้ง่าย ๆ โดยการ มีเพศสัมพันธ์อย่างปลอดภัย นั่นคือการใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์ และหลีกเลี่ยงการมีคู่นอนหลายคน

นอกจากนี้ การ ดูแลสุขอนามัยส่วนตัว ก็เป็นเรื่องสำคัญ ควรทำความสะอาดอวัยวะเพศภายนอกด้วยน้ำสะอาดและสบู่อ่อน ๆ และหลีกเลี่ยงการสวนล้างช่องคลอด เพราะอาจทำให้เสียสมดุลของแบคทีเรียในช่องคลอดได้

ที่สำคัญคือ ตรวจสุขภาพเป็นประจำ โดยเฉพาะถ้ามีอาการผิดปกติเกี่ยวกับระบบสืบพันธุ์ เพื่อให้สามารถวินิจฉัยและรักษา PID ได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ

เคล็ดลับป้องกัน PID

• ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์: ลดความเสี่ยงในการรับเชื้อ
• หลีกเลี่ยงการมีคู่นอนหลายคน: ลดโอกาสสัมผัสเชื้อ
• ตรวจสุขภาพเป็นประจำ: เพื่อตรวจหาความผิดปกติ

เป็นยังไงกันบ้างน้อง ๆ หวังว่าบทความนี้จะช่วยให้น้อง ๆ เข้าใจเรื่องอุ้งเชิงกรานอักเสบ (PID) มากขึ้นนะ อย่าลืมดูแลตัวเองให้ดี มีเพศสัมพันธ์อย่างปลอดภัย และถ้ามีอาการผิดปกติ อย่ารอช้า รีบไปปรึกษาคุณหมอเลยนะ! ที่ Lovecare Station เราพร้อมเป็นเพื่อนคู่คิด ให้คำปรึกษาและสนับสนุนน้อง ๆ ทุกคนเสมอ หากมีคำถามเพิ่มเติม หรือต้องการพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญ สามารถติดต่อเราได้เลยนะ